Барча Эртаклар
414 та ўзбек халқ эртаклари — барчаси бепул ўқиш учун
414 та эртак топилди
Муқбил тошотар
Бир бор экан, бир йўқ экан. Ўтган замонда Бухоро шаҳрида бир золим подшоҳ бор экан. Унинг бир чиройли қизи бор экан. Унинг номи Меҳринигор экан. Юзининг нури ойни хира қилар экан.Меҳринигор чиройли, кучли ва ғайратли қиз экан. Юзига ниқоб тортиб, худ...
Ҳаким балиқчининг ўғли
Қадим замонда ҳаким балиқчи деган чол бор экан. Ҳаким балиқчи Чангалзор деган бир қишлоқдан узоқроқ жойда хотини ва бир ўғли билан кун кечирар экан. Улар турган жойдан сал нарироқда катта дарё оқар экан. Чол ҳар куни эрта билан балиқ овига кетар, ушл...
Соҳибжон билан Аҳмаджон
Бор экан-у йўқ экан, оч экан-у тўқ экан, бўри баковул экан, тулки ясовул экан, қарға қақимчи экан, чумчуқ чақимчи экан, тошбақа тарозбон экан, тўнғиз қассоб экан, қурбақа ундан қарздор экан.Қадим замонда бир чол билан кампир бор экан. Улар жуда камба...
Эрназар билан Кимёназар
Бир замонда бир подшоҳ ўтган экан. У подшоҳнинг учта ўғли ва учта қизи бўлган экан. Тўнғич ўғлининг оти Пирназар, ўртанча ўғлининг оти Хўжаназар, кенжа ўғлининг оти Эрназар экан. Пирназар билан Хўжаназар катта хотинидан, Эрназар билан учта қизи кички...
Сеҳрли шамчироқ
Ўтган замонда бир мамлакатда икки ака-ука бўлган экан.Улар ўз қишлоқларидан чиқиб кетганларига бир неча йил бўлган экан.Уларнинг қишлоғида саккиз-ўн ёшли болалардан бир қанчаси суви қуриган ариқда қумдан “Ариқ-ариқ” қилиб ўйнаб турган вақтда бир мўйс...
Бойвачча билан пари
Бор экан йўқ экан, оч экан, тўқ экан, бир бой бор экан. У бойнинг уч ўғли бор экан. Ўғиллар вояга етгач бой аввал икки ўғлини уйлантириб, уй-жойли қилибди. Кейин кенжа ўғлини уйлантирмоқчи бўлибди. Кенжа ўғил Сари ёй отар экан. Бир кун Сари ёй олиб, ...
Моҳистара
Бағдод шаҳрида шоҳи Одил деган подшоҳ ўтган эди. Шоҳи Одил ўз замонасида ўзини кўп Одил подшоҳ деб танитган эди. Одил шоҳнинг учта хотини бўлган. Хотинлари узоқ вақт туғмади. Охири кичик хотини Дилоройим бир ўғил туғди. Унга Шавкат деб от қўйдилар. Ш...
Беш қиз
Бор экан, йўқ экан, оч экан, тўқ экан, қарға қақимчи экан, чумчуқ чақимчи экан. Қадим замонда Шарқ мамлакатларининг бирида Калла бозор маҳалласида жуда ҳам келишган, ўн беш ёшлардаги Кароматхон исмли қиз опалари билан яшар экан. У қиз бир куни қўлига...
Қирқ куёв
Бир подшоҳнинг қирқ ўғли бор экан. Бир куни подшоҳ катта ўғлини уйлантирмоқчи бўлибди. Буни эшитган бошқа ўғиллари, “Бизларни ҳам уйлантиринг, дейишибди. Подшоҳ қирқта ўғлига қирқта қизлик одамни қидиртира бошлабди. Бир неча йиллар қидиргандан кейин,...
Бектемир ботир
Қадим замонда Фарғона мамлакатида Одилхон деган бир подшоҳ ўтган экан. Унинг тўртта хотини бўлган экан. Тўртта хотинидан бир кам қирқта ўғил кўрган экан. Бир куни подшоҳ чўл-биёбонларда кийик овлаб юрганда бир қўрғонга бориб қолибди. “Юрагим куйди, ш...
Бадалқорачи
Бор эканда йўқ экан, бир замонда бир чол бобо бор экан. Унинг уч ўғли бор экан. Энг кичкина ўғлининг исми Бадалқорачи экан. Бобонинг Лаъли номли оти бор экан. Бу бия ҳар йили туғган пайтида, унинг боласини бир нарса келиб олиб кетар экан. Бир йили бо...
Қорасоч пари
Қадим замонда, Шом мамлакатида бир подшоҳ бор экан. Хазинаси ҳаддан ташқари кўп бўлса ҳам фарзанди йўқлигидан давлати татимай, доим ғамгин бўлиб юрар экан. Сарой одамлари подшоҳнинг кўнглини юпатиш учун тез-тез саёҳатга олиб чиқиб, ғам-андуҳларини та...
Орзижон билан Қамбаржон
Бир замонда бир подшоҳ ўтган эди. Унинг Қамбаржон деган ўғли бор эди. Қамбаржон бир куни тушида Канъон подшоҳининг қизи Орзижонни кўриб, у билан ширин суҳбатлар қурди. Ҳар иккиси бир-бирини яхши кўриб, ишқ-муҳаббат изҳор қилишди. Қамбаржон уйқудан уй...
Ҳунарнинг хосияти
Кунлардан бир куни бир камбағал деҳқон қариган чоғида ўғли Рафиқни ҳунар ўргатиш учун дурадгорга шогирд қилиб бериб, одат бўйича: “Эти сизга, суяги бизга, шу болани сизга топширдим”, дебди. Дурадгор болани олиб қолиб, ишни қунт билан ўрганиш ва қийин...
Уч оға-ини ботирлар
Бор экан, йўқ экан, бир замонда бир киши бўлган экан. Бой ҳам, камбағал ҳам эмас экан. Унинг учта ўғли бор экан, учови ҳам ўқиган, оқ-у қорани таниган, юзлари ойдай, ўзлари тойдай, ёмон билан юрмаган, ёмон жойда турмаган эканлар. Тўнғичи йигирма бир ...
Деҳқон, қози ва тадбирли аёл
Ўтган замонда бир чол қишлоқда тирикчилик ўтказа олмай, иш ахтариб шаҳарга борибди, мардикорчилик қилиб, бир оз пул йиғибди. У пулни сақлаш учунишончли одамга топширмоқчи бўлибди. Лекин яқинроқ кишиси йўқ экан. Ниҳоят, ўйлаб-ўйлаб, “Шу жамғарган беш-...
Доно қиз билан бой
Бир бор экан, бир йўқ экан, ўтган замонда бир чол билан ўн икки ёшлик қизи ёлғиз яшашар экан. Уларнинг бисотида битта туя, битта от ва битта эшак бор экан.Чол ўрмондан ўтин териб келиб, уларни сотиб тирикчилик қилар экан. Қиз эса уй иши билан банд бў...
Ҳасан ва Зуҳра
Бир бор экан, бир йўқ экан, қадим замонда бир подачи чол билан кампир бор экан.Уларнинг Насиба, Гулбаҳор ва Зулфия деган уч қизи бўлар экан.Ойдан ой, йилдан йил ўтибди, қизларнинг бўйи етибди. Насиба йигирма бирга, Гулбаҳор ўн тўққизга, Зулфия ўн сак...
Тоҳир ва Зуҳра
Бир бор экан, бир йўқ экан, ўтган замонда бир подшоҳ бор экан. Лекин унинг фарзанди йўқ экан.Кунлардан бир кун ўйлаб, хафа бўлиб ўтирса, ўнг қўл вазири сўрабди:— Э подшоҳи олам, нега хафасиз? Давлатингиз бор. Ҳамма фуқаро сизнинг ихтиёрингизда бўлган...
Олтин балиқ
Қадим замонда бир камбағал чол бор экан. Бу чол денгиз бўйида ёлғиз ўғли билан яшар экан. Улар жуда фақир бўлиб, бечораҳол кун кўрар эканлар.Бисотларида бир эски қайиқ ва балиқ овлайдиган тўрдан бўлак ҳеч нарса йўқ экан. Чолнинг ўғли доим ашула айтиб...
Ҳотам
Ўтган қадим замонда, қуёш чиқар томонда бир камбағал одам яшаган экан. Унинг Ҳотам деган ёшли ўғли бор экан. Камбағал ўлгандан кейин унинг хотини ўғли Ҳотамни боқолмай Дадабой деган камбағалга топширибди. Дадабой ҳам Ҳотамни боқолмай бозорга олиб бо...
Ота васияти (2)
Бир одамнинг уч ўғли бор экан, ўладиган вақтида катта ўғлини чақириб:— Ўғлим, мен ўлсам уч кун гўримни пойлайсанми? — дебди. Ўғли:— Йўқ, мен пойламайман, — дебди. Отаси ўртанча ўғлини чақириб:— Ўғлим, мен ўлсам сен гўримни уч кун пойлайсанми? — дебди...
Ғуломбачча
Бор эканда йўқ экан, қадим замонларда бир мамлакат бор экан. У мамлакатнинг қоидаси бўйича камбағаллар ўз болаларини сотар эканлар. Шу шаҳарда бир камбағал кампирнинг бир ўғли бор экан. Бу кампирнинг тирикчилиги танг бўлиб, бир болани боқишга ҳам ожи...
Қаҳрамон
Бор экан, йўқ экан, оч экан, тўқ экан, бўри баковул экан, тулки ясовул экан, қарға қақимчи экан, чумчуқ чақимчи экан, ғоз карнайчи экан, ўрдак сурнайчи экан, тошбақа тарозбон экан, қурбақа ундан қарздор экан.Қадим замонларда ажойиб бир шаҳар бор экан...
Рустамзод ва Шерзод
Бор эканда йўқ экан, оч эканда тўқ экан. Қадим замонларда бир мамлакатда бир камбағал бор экан. У камбағалнинг иккита ўғли бор экан. Ўғилларидан бирининг оти Рустамзод ва бирининг оти Шерзод экан. Уларнинг оналари ўлган экан. Бу камбағал бобо мардико...
Сунбул билан Гул
Қадим замонда бир бой бор экан. У хотини билан жуда ҳам аҳил ва хушвақт умр кечирар экан. Бойнинг икки ўғли бор экан. Каттасининг исми — Сунбул, кичигининг исми — Гул экан. Болалар мактабга бориб, яхши ўқишибди.Кунларнинг бирида Сунбул билан Гулнинг ...
Ҳасан билан Ҳурилиқо
Бурун замонда, Шарқ мамлакатларининг бирида Аҳмаджон деган савдогар бор экан. Унинг Ҳасан деган ўғли ва Ҳурилиқо деган қизи бор экан.Ойлар, йиллар ўтибди. Ота-онаси ўлиб, Ҳасан билан Ҳурилиқо етим қолибди. Ҳасан бир бойнинг эшигида хизмат қилиб юрибд...
Подачининг қизи
Бир бор экан, бир йўқ экан, қадим замонда узоқ юртда бир подачи бор экан. Унинг хотини анча вақт касал ётиб, ахири ўлибди-да, ёлғизгина бир қизи етим қолибди.Подачи бир тул хотинга уйланибди, иккинчи хотин бир қиз эргаштириб келибди. Етим қизга ўгай ...
Эчкининг ўч олиши
Бир бор экан, бир йўқ экан, баланд тоғ бағридаги серўт, кўм-кўк водийда бир эчки ўз болалари билан яшар экан. Биринчи боласи Булбули, иккинчиси Гулсари, учинчиси Саргули, тўртинчиси Хамиртуруш, бешинчиси Мирвахўриш, олтинчиси Лолақизғалдоқ деб аталар...
Подшо билан чумоли
Бир подшо бўлган экан. У ўзини энг ақлли, фаросатли ва сўзга чечан, деб ҳисоблар экан. Кунларнинг бирида шу подшо бир неча минг кишилик лашкари билан шикорга чиқмоқчи бўлибди. У қурт-қумурсқа, чумоли ва ҳамма ҳашаротларга хабар юбориб, ўн кунгача ер ...
Чол билан бўри
Бир бор экан, бир йўқ экан, бир бўри бор экан. Бўри қўйларга ҳужум қилавериб, чўпонларнинг жонига тегибди. Улар овчига арз қилибдилар. Овчи бўри изидан тушиб ўрмонга кирипти. Бўри қўрқиб ўрмондан қочиб чиқибди. Овчи уни тирқиратиб қувипти.Қуваверипти...
Илоннинг иши заҳар солмоқ
Бир чўпон даладан қайтаётганда, катта ариқнинг нариги ёғидаги тўқайга ўт кетганини кўрибди. Бир вақт сув бўйига келиб қараса, қамиш ичида бир катта илон вишиллаб куйиб кетаётган эмиш. Чўпоннинг раҳми келибди, қўлидаги узун таёқнинг учига халтани бойл...
Бўри билан тулки
Бўри билан тулки иккови дўст тутинган экан. Бир куни тулки бўрининг олдига келибди, бўри жуда очиқиб турган экан, тулкига қараб:— Э, дўстим тулки, яхши келдинг, қани юр, мени бирор жойга олиб бор ва қорнимни тўйғазиб, хурсанд қилиб келгин, — дебди.Ту...
Бургутлар
Бир тоғ этагидаги ғорда бир шаҳзода, бир айиқ, бир тулки ва бир бургут яшар эканлар. Бургут бутун дунёдаги бургутларнинг подшоҳи экан. Айиқ ҳам бутун дунёдаги айиқларнинг подшоҳи экан. Тулки ҳам дунёдаги барча тулкиларнинг подшоҳи экан. Кунлардан бир...
Ўтинчи йигит билан шер
Бир йигит далага ўтин тергани чиқибди. Бир дарахт ёнига келиб шу дарахтни йиқитмоқчи бўлибди. Бир шер келиб қолиб:— Эй одам, нимага келдинг, бу ерда нима иш қиласан? — дебди. У йигит:— Мана шу теракни қулатаман, — дебди.Шер:— Мен шундай кучим билан б...
Алдоқчи мушук
Катта ўрмонда бир ола бароқ доно мушук яйраб-яшаб юраркан. У ҳамма ҳайвонларни алдаб, лақиллатиб юраркан. Жониворлар алданмайин деб, ҳар қанча эҳтиёт болиб юришмасин, барибир унинг алдовига тушаркан.Бир куни иккита маймун дуч келибди. Маймунлар мушук...
Кампир ва бўри
Бор экан-да, йўқ экан, қадим ўтган замонда бир чол-у кампир бўлган экан. Уларнинг битта қизил хўрози, битта оқ кучуги ва етти эчкиси бор экан. Уларга яқин жойда бир бўри ҳам яшар экан. Бир куни кечаси чол-у кампирнинг уйига бўри келибди ва остонадан ...
Тўрт жинс дўст
Бор экан-да, йўқ экан, оч экан-да, тўқ экан, бўри баковул, тулки ясовул, ғоз карнайчи, ўрдак сурнайчи экан, қарға қақимчи, чумчуқ чақимчи экан.Ўтган замонда бир қарға дарахтнинг устида ўтирар экан. Шу дарахтга бир гала каптарлар келиб қўнишибди ва да...
Арслон билан тулки
Бир тоғда донғи кетган зўр арслон бор экан. Шу тоғ атрофидаги тулкилар арслондан хавотир қилиб турар эканлар.Кунлардан бир кун арслон қариб қолиб, ўз маконида ётган экан. Тулкилар арслоннинг беш-олти кундан буён жим бўлиб кетганини пайқаб: “Энди биз ...
Маккор маймун
Бир бор экан, бир йўқ экан, ўтган қадим замонда ўзлари яшаб турган жойнинг қоқ ўртасида икки киши яшаб ўтган экан. Улар бир куни ўтириб, бошқа жойларга боришни, у ерларни айланишни ва бойлик орттириб келишни маслаҳат қилибдилар. Улар биргалашиб бир ж...
Илоншоҳ ва Тошбақаполвон
Бор экан, йўқ экан, оч экан, тўқ экан, ўтган замонда, тоғнинг ёнбағрида бир макон-у манзилда, бу гапим чин эмас, ҳазил-да, Илоншоҳ мамлакати бор экан. Илоншоҳнинг аркони давлатида уламо-ю фузалолар, вазир-у вузаролар, ҳоким-у ҳукамолар, гапнинг қисқа...
Сичқонвой ва қўнғизой
Бор экан-да, йўқ экан, оч экан-да, тўқ экан, энг қадим замонда сичқон билан қўнгиз яшаган экан. Сичқонбой қўнғизойни никоҳ қилиб олган экан. Булар жуда иттифоқ бўлиб яшар эканлар. Биров-бировини жуда ҳурмат қилар эканлар. Уйда бир нарса бўлса, сичқон...
Ит билан мушук можароси
Бир бор экан, бир йўқ экан, бир подшоҳ кампир бор экан. Унинг оламда ягона сеҳрли тилла узуги бор экан. Бошқа бир подшоҳ шу узукни олмоқчи бўлиб кўп уринибди, ола олмабди. У узукни оғзига солиб ётар экан. Шунда у: “Ким шу узукни олиб беради”, — деган...
Тошбақа, тулки ва бўри
Бир куни бўри тулкиникига келибди. Тулки бўрини кўриб, саломлашибди. Бўри:— Тулкивой, бугун сен мени бир меҳмон қилгин, — дебди. Тулки:— Майли, баҳонада иккаламиз суҳбатлашамиз. Мен тайёргарлик кўрай, сен қоиингни ювиб кел, — дебди. Тулки тошбақани г...
Тулки билан турна
Турна билан тулки дўст бўлишиб бирга яшай бошлашибди. Турна бола очибди. Уларни кўз қорачиғидай асраб, тарбиялабди. Тулки турнанинг болаларига кўз олайтириб: “Есанг маза қиласанда”, — дебди ичида.Бир куни турна билан тулки овқат излаб уйдан чиқибдила...
Сичқон қиз
Бир замонда бир йигит уйланган экан. Орадан узоқ йиллар ўтибди, фарзанд кўрмабди. У йигит хотини билан тилак тилашар экан, бизга ҳам Худо бир фарзанд берса экан, деб топганига шукр қилиб умр ўтказишар эканлар.Бир куни иккови ҳовлининг саҳнида чой ичи...
Олтин тарвуз
Бир бор экан, бир йўқ экан, ўтган замонда бир камбағал деҳқон бор экан. Унинг атиги бир танобгина ери бор экан. Деҳқон шу ерда кечаю кундуз тинмай меҳнат қилиб кун кўрар экан. Баҳор келиб қолибди. Деҳқон ер ҳайдай бошлабди. Ерни икки марта ҳайдаб бўл...
Ур, тўқмоқ
Бир бор экан, бир йўқ экан, бир кампир билан бир чол бор экан. Улар овчилик билан кун ўтказар эканлар. Бир кун чол тузоқ пойлаб ўтирган экан, тузоққа катта бир лайлак тушибди. Югуриб бориб лайлакни тузоқдан чиқарибди, лайлак одамдек сўзламоққа бошлаб...
Эчки билан бўри
Бир замонда бир эчки уйдан чиқиб, қирнинг бошида ўтлаб юрган вақтида бўри келиб эчкини тутиб, емоқчи бўлибди. Эчки қараса, қўлга тушди, энди ўлади. Эчки ўзича фикр қилиб туриб: “Бунга бир мияни ишлатмасам ҳозир ўламан”, — ўйлаганча, бўрига таъзим қил...
Булбул билан қарқуноқ
Қадим ўтган замонда бир киши икки паррандага — булбул билан қарқуноққа сўз ўргатибди. Булбул битта сўз ўрганибди, қарқуноқ эса қирқта сўз ўрганибди. Кунлардан бир куни қарқуноқ билан булбул учрашиб қолишибди. Булбул қарқуноқдан сўрабди.— Сўз ўргандин...
Қалдирғоч
Дунё биринчи марта барпо бўлганда Худо ҳар хил ҳайвонлар ва одамлами яратибди, уларга ейдиган овқатларигача айтиб берибди. У энг кейин илонни яратибди, унга:— Сен ўзинг меҳнат қилиб ўз ризқингни ўзинг топ, — дебди. Лекин илон кўнмабди:— Мен, — дебди ...
Икки қарға
Бир бор экан, бир йўқ экан. Бир ўрмонда икки қарға яшар экан. Улар овқат топишга эриниб, ҳийла ўйлашибди. Шунда бир қарға иккинчи бир қарғага: — Мен ҳийла ўйладим, ўша ҳийлани ишлатсак, биз текин овқатланиб ётаверамиз, — дебди. Қарға:— Бир-биримизнин...
Бўри билан эчки
Бир куни эчки подадан ажралган экан, олдидан оч бўри чиқиб қолибди.— Сени ейман! — дебди бўри.— Мени-я? — дебди эчки.— Ҳа, сени.— Раҳм қил.— Мен жуда очман. Раҳм қилмайман. Сени бир ямлаб ютаман.Эчки:— Жуда оч бўлсанг майли, ея қол. Сенга раҳмим келд...
Тулки билан ҳакка
Бир бор экан, бир йўқ экан, қадим замонда бир тулки бўлган экан. У жуда ҳам айёр болиб, айёрлик билан кун кўрар экан. У бир ҳакка билан тез-тез учрашиб турар, у билан ошна экан. Айёр тулкининг мақсади, нима қилиб бўлса ҳам, шу ҳаккани қўлга тушириш э...
Тулки, эчки ва хўроз
Бир куни хўроз тулки билан учрашиб қолибди. Улар дўст бўлибдилар. Улар бир уйга келиб, ош қилмоқчи бўлиб турганларида уйга эчки кириб келибди. Улар ош қилишибди. Шу вақт бир нарса дукуллаб қолибди. Хўроз чиқиб қараса, йўлбарс эмиш. Йўлбарс тўппа-тўғр...
Қуён билан кўкёнғоқ
Бир бор экан, бир йўқ экан, қадим замонда бир қуён яшаган экан. У бир куни кўкёнғоқ тагида хаёл суриб ўтирганда, бирдан бир дона ёнғоқ “тақ” этиб тушибди. Ундан қуён қўрқиб, қочиб қолибди. Йўлда маймунларга учраб қолибди.— Нимага қочяпсан? — деб сўра...
Хўроз билан тулки
Кечқурун намозшомда бир тулки кетаётса, бир хўроз қўндоқда қўниб турган экан. Тулкининг қорни жуда оч экан. Тулки:— Мен ҳаждан келаётибман. Мени зиёрат қилмайсанми? — дебди.Хўроз қўноқдан тушиши билан тулки таппа босибди. Шунда хўроз қичқириб юборибд...
Эчки
Бир бор экан, бир йўқ экан, қадим замонда бир кампир бўлган экан. Унинг бир қизи ва эчкиси бор экан.Кунлардан бир куни кампир қизига: “Болам, эчкини ўтлатиб келгин”, дебди. Қиз хўп дебди-да, эчкини қирга олиб чиқиб, кечгача ўтлатибди. Кечқурун боигач...
Кийик билан тулки
Тоғдан тоғга сакраб, ўйнаб юрган кийик, чўллаб, сув ахтариб, чопиб пастга тушибди. Кийик югуриб бориб, ўрмон ичига ўзини уриб, бир чуқурликда бўлган булоққа ўзини ташлабди. Кийик чуқурдаги булоқ сувидан қониб-қониб ичибди. Сувни ичиб бўлгач, атрофга ...
Тулки билан майна
Бир бор экан, бир йўқ экан, катта ўрмонда ҳайвону жону жониворлар қатори майна ҳам арчага ин қўйиб, тухум қилиб, бола очиб, ана энди мен ҳам она бўлдим, бугун-эрта жўжаларим чиқади, деб қувониб юрибди.Аммо майнанинг қувончи узоққа бормабди, заққумга ...
Эпчил ўтинчи ва маккор эшак
Бир бор экан, бир йўқ экан, қадим замонда бир эпчил ўтинчи бор экан. Унинг бойлиги бир эшак билан бир туяси экан. Ўтинчи кунда бир мартаба туя ва эшагини уриб, ҳайдаб ўтинга судрай берар экан. Бу эшак билан туянинг жонига тегибди. Бир куни эшак туяга...
Ёввойи мушук
Бир ёввойи мушук бор экан. У тўқайда яшамоқчи бўлибди.Тўқайга кириб бораётса, йўлда тулки учраб қолибди. Мушук ўйлабди: “Бу қандай жонивор экан? Тағин мени еб қўймасин!” У жунларини ҳурпайтирибди.Тулки ўйлабди: “Бу ким бўлди экан? Умримда бунақа серж...
Қарға, буғу, бўри
Бир бор экан, бир йўқ экан, қарға қақимчи экан, чумчуқ чақимчи экан, узоқ ўтган замонда қалин ўрмонда қарға билан буғу дўст бўлиб яшаган экан. Кунларнинг бирида бўри буғуга дуч келиб дебди:— Буғужон, кел, дўст бўлайлик, бирга-бирга яшайлик.Буғу айтиб...
Дeҳқон билан тулки
Деҳқон чол билан кампир бор экан. Деҳқон ҳар куни қўш ҳайдаш учун кетар экан. Унга кампири ҳар куни бир идишда сут ва иккита нон бериб юборар экан. Деҳқон бу нарсаларни тутнинг тагига қўйиб, ўзи қуш ҳайдар экан.Кунлардан бир куни тулки келиб, чолнинг...
Синчалак
Бор экан-да, йўқ экан, оч экан-да, тўқ экан, бир синчалак бўлган экан. У синчалак чўлда юриб, оёғига тикан кириб кетибди. Унга алам қилиб, туя олдига бориб:— Оёғимдан тиканимни олиб қўй, — дебди. Туя:— Бор-ей, — дебди. Синчалак:— Сеними, қараб тур, б...
Тилла тухум туғадиган товуқ
Бир чол билан кампир бор экан. Уларнинг бор-йўғи битта хўрози, битта макиёни бор экан. Бир куни товуғи битта тухум туғибди. Бу тухумни чақиб, бир овқат қилиб еяйлик, деб чол уни ерга урса ёрилмабди, тошга урса ёрилмабди. Ҳеч ёриб болмабди. Охири у ту...
Мушук
Бир кампир шокосага ош қуйиб, «ўғлим келса ичади», деб токчага қўйган экан. Унинг бир мушуги бор экан, у ошни ичиб турган экан. Кампир мушукни “пишт”, дебди. Мушукнинг тумшуғи шокосага тегиб, ағдарилиб синибди. Кампир эшикни бекитиб олиб, мушукни ура...
Мақтанчоқ ғоз
Бир мақтанчоқ ғоз бор экан. У ғоз ҳар куни одамлар олдига келиб, мақтанаверар экан. Бир куни яна мақтаниб:— Мен осмонда учаман, сувда сузаман, ерда чопаман, — дебди. Бир доно одам келиб ғоздан:— Осмонда учганингда сен бургутдек уча оласанми? — деб сў...
Фақирнинг эчкиси
Ўтган замонда бир фақир одам бор экан. Унинг хотини ҳам бор экан. Буларнинг бисотида битта эчкиси бор экан. Фақир эчкига ҳар куни бир сиқим қуруқ хашак берар экан, холос. Фақирнинг хотини бир сиқим хашакни бериб, елинларига муштлаб-муштлаб, кунига би...
Сeркабобонинг ҳийласи
Бор эди-ю, йўқ эди, оч эди-ю тўқ эди. Қадимги замонда қари бир серкабобо бор эди. Унинг ўғил-қизлари, невара-чеваралари мингдан ошиқ эди. У тоғ этагидаги кенг яйловда ўйнаб-кулиб, тинчгина яшар эдилар.Кунлардан бир куни бир оч бўри буларнинг дарагини...
Қуён билан йўлбарс
Бир бор экан, бир йўқ экан, қадим замонда қуён билан йўлбарс яшаган экан. Улар бир-бирлари билан жуда иноқ эканлар.Кунлардан бир кун улар суҳбатлашибдилар. Қуён йўлбарсга:— Сен ўрмондаги ҳамма ҳайвонларнинг энг кучлисисан, — дебди. Йўлбарс қуёнга:— Ж...
Маймун билан тўтиқуш
Бор экан, йўқ экан, оч экан, тўқ экан, бўри баковул экан, тулки ясовул экан, қарға қақимчи экан, ҳакка ҳакимчи экан, чумчуқ чақимчи экан. Аввалги замонда бир ғорда маймун болалари билан яшар экан. Шу ғор ёнида тўтиқуш ҳам ўз болалари билан яшар экан....
Шер
Бир бор экан, бир йўқ экан, бир ўрмонда бир шер яшар экан. У шундай паҳлавон эканки, ҳатто уни кишилар таърифлашга ожизлик қилар эканлар. Ундан ҳамма қўрқар экан. Шунинг учун ҳам ўрмондаги барча ҳайвонлар, барча жониворлар йиғилиб, маслаҳат қилишибди...
Кўзавой, игнавой ва эшаквой
Бир бор экан, бир йўқ экан. Қадим замонда бир жодугар кампир бўлган экан. Жодугар кампирдан озор чекмаган киши қолмаган экан. Ҳатто у экин-тикинларни ҳам пайҳон қилар экан. Одамларни ўғирлаб кетиб, қонини сўриб, ўлдириб юборар экан. Ана шу жодугардан...
Тошбақа, тулки ва сичқон
Бир бор экан, бир йўқ экан, қадим замонда қуёшчиқар томонда тошбақа, сичқон ва тулки бўлган экан. Учови дўст тутинишиб арпа, буғдой экмоқчи боиишибди. Адирга чиқиб, ер ҳайдаб экин экибдилар. Арпа, буғдой етилгандан сўнг ўришга тайёргарлик кўрибдилар....
Ичак билан пуфак
Бир куни ичак билан пуфак баҳслашибди. Пуфак:— Ичак-ичак, мен сени ейман, — дебди.— Йўқ, мени еёлмайсан, — дебди ичак. Пуфак ичакни еб қўйибди.Пуфак нарироқ борса, бир хўроз учрабди.— Хўроз, хўроз, мен сени ейман, — дебди.— Бир қичқирсам, ўлиб қоласа...
Сичқонсуловой
Бир бор экан, бир йўқ экан, бир замонда бир Сичқонсуловой ўтган экан. Унинг бир ўғли билан бир эчкиси бор экан. Бир куни ўғлининг ўртоқлари, юр, ўт терамиз, деб айтишиб келишибди. Сичқонсуловой ўғлига: — Бор, сен ҳам ўртоқларинг билан ўт териб кел, —...
Сичқон, қарға, қурбақа ва кийик дўстлиги
Бир катта чорбоғда сичқон, қарға ва бақа яшар эдилар.Бир кун булар сичқоннинг раҳбарлигида тўпланиб, мажлис қилибдилар. Мажлисда сичқон иттифоқликнинг фойдаси ва якка-ёлғизликнинг зарари ҳақида сўзлаб, тушунтирибди. Айни мажлис қизиган пайтда бир кий...
Фил билан хўроз
Кунлардан бир кун дакан хўроз филнинг олдига келиб, қаттиқ қичқирибди:— Қу-қу-қу-қув!Фил ҳайрон бўлибди: “Мунча чиранади бу”, деб ўйлабди у. Хўроз ҳаммаёқни титиб, чўқиб, дон териб еяверибди, яна:— Қу-қу-қу, қув-в-в-в! — деб қичқираверибди.— Ким кўп ...
Доно қуш
Бир бор экан, бир йўқ экан, бўри баковул экан, тулки ясовул экан, қарға қақимчи экан, чумчуқ чақимчи экан, қирғовул қизил экан, думлари узун экан. Бир подшо бор экан. У подшо ов қилишни яхши кўрар экан. Унинг бутун умри овчилик билан ўтар экан. Подшо...
Бир коса заҳар
Қадим замонда бир чол билан кампир яшар экан.Уларнинг ўғли ҳам, қизи ҳам йўқ экан. Фақат мушуклари бор экан.Чол билан кампир мушукни кичкиналигидан — кўз очмасдан асраб олибдилар.Мушук улғайибди, юнглари ўсиб хурпайибди. Лекин у дайди бўлиб ёввойилаш...
Тулки, лайлак ва бўри
Бир куни лайлак тулкини зиёфатга чақирибди. Тулки лайлакникига келибди. Лайлак суюқ ош қилибди, кўзага қуйиб ўртага қўйибди.— Қани, тулкивой, овқатдан олинг, — деб тулкини овқатга таклиф қилибди. Тулкивой бўйнини чўзиб, роса уринибди. Барибир бўлмабд...
Шeр билан дуррож
Тўқайда бир йиртқич шер бор эди. Ваҳшатда осмон шеридек қўрқмас эди. У болалари билан ўйнаб, завққа тўлганда, чумолилар унинг боласини талаб қийнарди. У ўзининг ажралмас бу бойлиги — фарзандини оғзига тишлаб асрар эди.Ўша тўқайда бир дуррож (каклик) ...
Шум тулки
Товуқлар тулкининг устидан арз қилгани айиқнинг олдига боришибди.— Айиқ полвон, — дебди улар, — тулкивой дастидан бизга кун йўқ. Ҳар куни кечаси товуқларни қийратгани-қийратган. Ҳеч кимдан ҳайиқмайди.— Тулки-я… оббо муттаҳам-ей. Мен унинг жазосини бе...
Мақтанчоқ қуён
Кунлардан бир кун жиккаккина ола қуён шерикларига:— Бўридан қўрқмайман, тулкини бир пуфлаб осмонга учириб юбораман, — деб чиранибди.Ҳамма унинг мардлигига қойил қолиб, ёқа ушлаб турганда, бирдан бўри келиб қолибди.— Ҳап! — деб қуёнларга ташланибди. О...
Бўри ва кампир
Бир бор экан, бир йўқ экан, қадим замонда бир кампир бўлган экан. Унинг саккизта эчкиси бор экан. Кампир ҳар куни ухлагани ухлаган экан. Эчкилари қурт-қурт ўт-ўлан чайнагани чайнаган экан.Кунлардан бир куни кампирнинг эчкисига бир очкўз бўри илашиб қ...
Чол билан сичқон
Бор экан-да, йўқ экан, оч экан-да, тўқ экан. Қадим замонда шу гўзал Нанай томонда бир чол-у кампир бор экан. Булар бахт учун туғилган экан. Аммо чоли тушмагур анқовроқ экан.Кунлардан бирида кампир чолга ўтин олиб келишни буюрибди ва қўлига ўроқ билан...
Қурбақахон
Бир замонда бир қурбақа сувда сузиб зерикибди-да, офтобга чиқиб қуруқликдаги манзараларни томоша қилиб ўтирибди. Бу вақт осмондан бир бургут учиб ўтибди. Унга қурбақанинг ҳаваси келиб учгиси қистаб, шунча ҳаракат қилса ҳам ердан бир энлик кўтарилолма...
Тулки, бақа ва кана
Бор экан-да, йўқ экан, тулки, бақа, кана дўст бўлишган экан. Учови сафарга чиқиб, узоқ йўл юришибди. Йўлда бир жойдан бир тўп буғдой топиб олишибди. Тулки уни:— Мен оламан, — дебди. Бақа билан кана:— Мен оламан, — дейишибди. Учови жанжал қилишиб роса...
Ақлли олмахон
Бир бор экан, бир йўқ экан, бир олмахон бўлган экан. Қаҳратон қиш кунларидан бирида бир каттакон бўри келибди. У уйнинг эшигини тақиллатибди:Мени уйингга киргиз, олмахон, — дебди.— Киргизмайман, — деб жавоб берибди олмахон. Олмахон ҳеч кўнмагандан ке...
Айёр тулки
Кунлардан бир куни бир тулки овга чиқибди. У бирор жойдан ўлжа топа олмабди. Тулки хафа бўлиб қайтаётганда ерда битта конфет ётганмиш. Севинганидан конфетни еб, қоғозини пешонасига ёпиштириб олибди. Шундан сўнг бир тўда тулкиларнинг олдига бориб дебд...
Қарға билан кунжут
Бор экан, йўқ экан, бурунги замонларда бир қарға билан кунжут бор экан. Булар иккаласи бир-бири билан жуда дўст экан.Кунларнинг бирида қарға ҳеч қаердан овқат топа олмасдан жуда оч қолибди. Қарға: “Энди овқатни қай ердан топаман”, деб ўйлаб турган ва...
Муғомбир шоқол
Бир куни бир шоқол бўёқчининг бўёқли кўзачасига тушиб қолиб, ундан зўрға чиқиб олибди. Қараса, ҳаммаёги кўм-кўк бўлиб қолган эмиш. Буни шоқоллар кўриб:— Ҳай, сен нега бунақасан? — дебдилар. Шоқол:— Худо мени сизларга бошлиқ бўлиш учун шундай қилиб қў...
Тулки билан жўжа
Қиш кунларининг бирида она тулкининг қорни оч қолибди. У кўп юриб овқат қидирибди. Охир бир кичкина жўжани ушлаб олибди. Жўжа ўзича ўйлабди. “Бир уриниб кўрай, қутулсам, қутулганим, бўлмаса нима бўлса кўрарман”, деб тулкини алдай бошлабди.— Эй ҳайвон...
Тўтиқуш
Бир бор экан, бир йўқ экан, бўри баковул экан, тулки ясовул экан, ғоз карнайчи экан, мусича сурнайчи экан, қарға қақимчи экан, чумчуқ чақимчи экан, қирғовул қизил экан, думлари узун экан.Эски замонда бир подшо бор экан, давлати бисёр экан, тож-у тахт...
Кийик
Бир бор экан, бир йўқ экан, қадим-қадим замонларда, узоқ бир ерда жуда катта ва баланд тоғ бўлиб, унинг теварак-атрофи адирликдан иборат экан. Бир кун шу тоғнинг баланд чўққисига бир кийик ин қўйиб, уч болалик бўлибди. У ўз болаларини боқиш учун ов о...
Қўй билан эшак
Бир эшак меҳнат қилавериб қийналибди. У: “Хўжайиндан қочиб қутулмасам бўлмайди. У мени ўлгунимча қийнайди”, — деб уйдан чиқиб қочиб кетибди. Эшак йўлда кетаётса, бир қўй учрабди. Қўй:— Қаерга кетяпсан? — дебди. Эшак:— Чўлга, — дебди. Қўй:— Мен ҳам се...
Подачи билан айиқ
Бир куни айиқ подачини емоқчи болибди. Шу пайт келган тулки воқеани билиб, ўрганган найрангини ишга солмоқчи бўлибди. Узоқдан чанг кўтарилибди. Айиқ:— У қандай чанг, нима бўлди? — дебди. Тулки:— Подшоҳнинг қизи, касал экан, унга дори учун сариқ айиқн...
Мeрган, арслон ва айиқ
Бир мерган тоғда ов овлаб юрган экан. Бир вақт у бир томондан арслоннинг ўкирганини эшитиб қолибди. Шу маҳал тоғдаги ҳамма ҳайвонлар жим бўлиб яширинибди. Ҳатто бир қуш ҳам чурқ этмай қолибди. Арслоннинг овози бўлса яқинлаб келаётгандай бўлаверибди.М...
Тулки билан каклик
Тулки билан каклик сичқонларни тутиш учун ўт-ўлан ёқмоқчи бўлишибди. Каклик тулкига:— Сен анави ўт-ўланларнинг орасига яшириниб ўтир, мен бир бошдан ёқа бошлайман, — дебди. Тулки ўтлар орасидан чуқур топиб, тушиб ўтирибди. Каклик ўтларни ёндириб бўли...
Хўроз билан бобо
Бир бор экан, бир йўқ экан, бир бобо бор экан. У бутун жониворларнинг тилини билар экан. Бир куни баҳор вақтида ҳўкизи билан эшаги ер ҳайдабди. Эшаги чарчаб қолиб, ҳўкизга қарабди ва шундай деб ўргатибди:— Ҳўкиз, сен касал бўл. Бобо бизни азонда қўшг...
Қалдирғоч билан ари
Бир бор экан, бир йўқ экан. Қадим замонда бир илон билан ари болган экан. Илон ўша замонларда барча жониворларнинг подшоси экан.Бир куни илон арига:— Сен бориб ҳамма жониворларнинг гўштидан тотиб кўр. Қайси жониворнинг гўшти ширин экан? — дебди. Ари:...
Кана
Бор экан-да, йўқ экан, оч экан-да, тўқ экан, энг қадим замонларнинг бирида кана, тулки ва тошбақа дўст бўлган экан. Улар биргаликда баҳор вақти буғдой экишибди. Тулки айёрлик қилиб ишламай ётибди. Буғдой яхши бўлибди. Буғдой пишгандан кейин тошбақа б...
Чол билан илон
Бир чол бор экан, унинг бир ўғли бор экан. Улар жуда камбағал яшар экан. Чолнинг уйида илоннинг ини бор экан. Бир куни чолнинг раҳми келиб, илон олдига косада сут қўйибди. Илон ҳам чолга яхшилик қилиш учун битта тухум ташлаб кетибди. Чол эса уни эрта...
Ақлли илон
Бир бор экан, бир йўқ экан, яқин замонда бир чол яшаган экан. Чол уйининг шифтига бир тахтани осиб қўйган экан. Бу тахтанинг устига ҳар хил нарсаларни қўяр экан. Бир куни чол бир тоғора сутни ўша ерга қўйипти.Шу уйнинг шифтида бир илон яшар экан. Ило...
Уч тулки
Қашқа номли бир қуён бор экан. Бир кун у эшагига минибдида, хўтигини эргаштириб, чангалзор орқасида яшайдиган холасиникига кетибди.Ариқ лабида қумзамбарак ўйнаб ўтирган қуёнчалар:— Чангалзор қўрқинчли, ёлғиз борма! — дейишибди қичқиришиб, қашқа кўнма...
Эчки, бузоқ, эшак ва қирқ бўри
Бир бор экан, бир йўқ экан, қадим ўтган замонда бир қишлоқда бир эчки яшар экан. Бир куни эчки дам олиб, ўтлаб келиш учун узоқроқдаги адирга йўл олибди. Йўлда кетаётиб бир қишлоқда бир бузоққа дуч келибди ва у билан дўстлашиб қолибди. Бузоқ:— Йўл бўл...
Оч бўри (2)
Илгари вақтда бир чол-у кампир бўлган экан. Уларнинг бир ола сигири бўлган экан. Бир куни чол кампирга:— Эй кампир, ола қопнинг унидан, ола сигир мойидан бир кулча нон қилгин, дебди. Кампир ола қопнинг унидан, ола сигир мойидан бир кулча қилибди. Кул...
Бўри ва тулки
Кунларнинг бирида бўри оғзида катта бўлак гўштни тишлаб келаётган эди. Олдидан тулки чиқиб қолибди. Тулки қараса, бўрининг оғзида катта гўшт. Тулки:— Бўривой, қаердан келяпсан? — дебди. Бўри:— Попдан, — деб юбориши билан оғзидаги гўшт тушиб кетибди. ...
Тулки билан қоплон
Тулки қўшиқ айтиб кетаётиб, кўча муюлишида бирдан бир баҳайбат қоплонга дуч келиб қолибди. Дарров таъзим қилибди:— Ассалому алайкум, эй ҳазрати Қоплон. Толейимдан ўргилайки, сиз зоти шарифни излаб кетаётиб, йўлдаёқ учратдим, дебди. Қоплон:— Хўш, қанд...
Балиқчи билан шоқол
Бир бор экан, бир йўқ экан, бир балиқчи бобо бор экан. Бобо қишда дарёга балиқ тутишга борган экан. У қайтиб келаётганда йўлда ўлгандай ётган бир думи калта шоқолни кўриб, кўтариб аравага солибди. Бобо шоқолга бир-икки маротаба қарабди, шунда ҳам шоқ...
Шохли Искандар
Бир бор экан, бир йўқ экан, қадим замонда бир Искандар деган подшо ўтган экан. Искандарнинг сочини олган ҳар бир сартарошни у ўлимга буюрар экан. Бунинг сабабини ҳеч ким билмас экан. Ниҳоят, подшонинг сочини олишга сартарош топилмай қолибди.Қидириб-қ...
Зулм ва қасос
Бор экан, йўқ экан, бир подшо бор экан. Унинг битта-ю битта қизи бор экан. Кунларнинг бирида подшонинг хотини вафот этибди. Ундан битта тилла кавуш қолибди. Подшо мамлакатга жар солдирибди: «Ушбу тилла кавуш кимга тўғри келса, подшо ўшани хотинликка ...
Ўғри ва подшоҳ
Бор экан, йўқ экан, аввалги замонда бир подшо бўлган экан. Подшонинг хазинасига бир ўғри кирибди ва қўлга тушиб қолибди. Подшо ўғрини шаҳар чеккасидаги бир дарё бўйига олиб бориб, қопга солиб, аввал тоза уришни, сўнг дарёга ташлаб юборишни буюрибди. ...
Зумрад ва Қиммат
Бир замонда катта бир сой бўйида кичкина бир уй бўлар экан. Бу уйда чол, унинг Зумрад деган қизи, ўгай она ва унинг Қиммат деган арзанда қизи турар эканлар. Кампирнинг Зумрадни кўргани кўзи, отгани ўқи йўқ экан. У ҳадеб қизни уриб, қарғаб, эртадан ке...
Кенжа ботир
Уч оға-ини овга чиқибди. Қош қорайгач, бир ўрмонзорга келиб ётишмоқчи бўлишибди. Биринчи кун кечаси катта акаси пойлоқчилик қилибди. Ярим кечадан сўнг ухлаб қолибди, қозондаги овқатни кимдир еб кетибди. Ўртанча оғаси пойлоқчилик қилган кечада ҳам шу ...
Эгри ва Тўғри
Қадим замонда бир қишлоқда бир йигит бор экан. Унга Тўғрибой деб ном берган эканлар. Унинг биттагина озғин отидан бўлак нарсаси йўқ экан. Бора-бора қишлоқда иш топилмайдиган бўлиб, унинг аҳволи оғирлашибди. Оти билан мардикор ишлашга иккинчи бир томо...
Маликаи Ҳуснобод
Замонларнинг замонида, қадимал айёмда бир золим подшоҳ бор экан. Подшоҳнинг бир қизи бор экан, оти Маликаи Ҳуснобод экан. Онаси бир камбағалнинг қизи экан. Соҳибжамоллиги ҳаддан зиёда, ой деса оғзи бор, кун деса кўзи бор, шақ-шақайи жамоли ўн тўрт ке...
Қилич ботир
Бир бор экан, бир йўқ экан, бир замонда Қилич ботир деган бир полвон бор экан. Кунлардан бир кун Қилич ботир сафарга чиқибди. Бир неча кун юргандан кейин бир одамга дуч келибди.Бу одам Қилич ботирга:— Йўл бўлсин, оғайни,— дебди, Қилич ботир унга:— Ме...
Момир билан Сомир
Бир неча юз асрлар илгари Туркман мамлакатида бир шоҳ бўлган экан. Шоҳнинг икки ўғли бўлиб, бирининг оти Момир, иккинчисининг оти Сомир экан. Шоҳ ҳар икки ўғлини ҳам бениҳоя яхши кўрар ва чексиз муҳаббат билан тарбиялар экан. Номдор қаҳрамонлар ҳар и...
Хуршид билан Лайло
Бир бор экан, бир йўқ экан, бир замонларда Миср мамлакатида бир подшо ўтган экан. Унинг отини Абдулазиз шоҳ дер эканлар. Шоҳнинг Абдукарим деган вазири ҳам бор экан. Абдулазиз шоҳ билан Абдукарим вазир жуда иноқ эканлар.Улар ёшликда мадрасада бирга ў...
Зиёд ботир
Бир бор экан, бир йўқ экан, ўтган замонда бир подшо бор экан. Унинг бир қизи бор экан. Ниҳоятда соҳибжамол, гўзалликда тенги йўқ, ақлли, ҳушёр қиз экан. Уни ким бир марта кўрса, яна бир кўрсам, деб орзу қилар экан. Оти ҳам ўзига ярашган Қамархон экан...
Уч ёлғонда қирқ ёлғон
Бор экан, йўқ экан, оч экан, тўқ экан, бўри баковул экан, тулки ясовул экан, ғоз карнайчи экан, ўрдак сурнайчи экан, қарға қақимчи экан, чумчуқ чақимчи экан…Қадим замонда бир подшо бор экан, унинг бўйи етган қизи бор экан. Подшо қизини эрга бермоқчи ...
Ямоқчи билан Шоғариб
Бор экан-да йўқ экан, оч экан-да тўқ экан. Бир замонда Валихон деган бир подшо бор экан. Унинг шаҳрида Холдор деган ямоқчи ҳам бор экан.Подшо: “Мен мамлакатда адолат ўрнатайин, юрт-елни кезайин, фуқароларнинг гап-сўзини эшитайин. Қани, улар нималарни...
Қозининг макри
Бир подшо бор экан. Одамлар орасида хасислик билан ном чиқарган экан. Унинг бир ўғли бор экан. У отасига қараганда бирмунча саховатли экан. Бир кун шаҳзода бир бечора одамга озроқ олтин ҳадя қилибди. Буни подшо билиб қолиб, ўғлини тергабди:— Э, ўғлим...
Гулиқаҳқаҳ
Бир бор экан, бир йўқ экан. Бир подшо бор экан. У подшо овга чиқиб кетаётса, узоқдан бир қизил нарса кўринибди. Подшо икки вазири билан бориб қараса, қир-қизил гулнинг тагида учта пари қиз ўтирган эмиш. Подшо қизларга айтибди:— Сизнинг ҳунарингиз бор...
Кулса – гул, йиғласа – дур
Бир чол билан кампир бор экан. Чол даладан ўтин териб келиб, уни сотиб тирикчилик қилар экан. Чол билан кампирнинг фарзандлари йўқ экан. Кунлардан бир куни чол даладан ўтин олиб келаётганда, унга Хизр йўлиқиб:— Боланг борми? — деб сўрабди.Чол:— Йўқ, ...
Эркенжа
Бир подшонинг уч ўғли бор экан. Кунлардан бир куни подшо ўғилларига:— Учовларингизни ҳам уйлантирмоқчиман, нима дейсизлар? —дебди. Ўғиллари:— Эй, ота, учовимизга ҳам бир одамнинг қизлари бўлсин. Каттамиз каттасини, ўртанчамиз ўртанчасини, кичигимиз к...
Қирон ака
Бир бор экан, бир йўқ экан, бир подшонинг биргина ўғли бор экан. У бир куни ухлаб ётиб, тушида бир парини кўрибди. Уйғонса, туши эмиш. Шундан кейин у гапирмабди ҳам, кулмабди ҳам. Подшо ўғлининг аҳволига ачиниб йиғлабди. Орадан бир неча кун ўтгач, по...
Меҳригиё
Ўтган замонда шуҳрати оламга кетган бир савдогар бўлган экан. Бу савдогарнинг олти юз карвони бор экан. Аммо савдогар етмиш ёшга кирганида ҳам фарзанд кўрмабди. Кунларнинг бирида ўзининг олти юз карвонларини тўплаб, фарзанди йўқлигини уларга гапириб,...
Шайтон билан деҳқон
Бир куни шайтон билан деҳқон учрашиб қолибди, иккиси бир бойнинг ерини ижарага олиб деҳқончилик қилмоқчи бўлишибди. Ерни ҳайдаб, экишга тайёрлашибди. Маслаҳат билан жўхори экишибди. Жўхори пишибди. Иккиси ҳосилни баб-баравар бўлиш тўғрисида маслаҳатл...
Хурмача полвон
Бор экан, йўқ экан, оч экан, тўқ экан. Бир чол-у кампир бор экан. Буларнинг эчкиси кўп экан-у, боласи йўқ экан. Кунлардан бир кун кампир сут пишириб ўтириб: “Менинг болам бўлса эди, сут деса сут берсам, қаймоқ деса қаймоқ берсам, қатиқ деса қатиқ бер...
Тўқлибой
Қадим замонда Ўзган шаҳрида Тўйдибой деган бир одам ўтган экан. У одам жуда бадавлат экан. Аммо тирноққа зор экан. Хотинлари туғмас экан. Ўша шаҳарда Салимбойвачча деган бир одам бор экан. Салимбойваччанинг Қумрихон номли оқила қизи бор экан. Кўп чир...
Абдуазиз
Бир бойнинг ўғли бор экан. Унинг исми Абдуазиз экан. Кунлардан бир кун бой ўлиб, моли давлати ўғлига қолибди. Ўғли эса ўзига қирқта жўра орттириб, уларни зиёфат қилар экан. Жўралари кетадиган вақтида ҳар бирига бир ҳамёндан тилла бериб юборар экан. Б...
Аждар қуш
Ўтган замонда бир катта тоғнинг камарида қўрқинчли ғор бор экан. Овлоқда яшашни ихтиёр қилган кишилар шу ғорни макон қилишар экан. Кунлардан бир куни ота-онаси ўлиб, ёшлигидан етим қолган бечора бир қиз ўша ваҳимали ғорни ўзига макон қилибди. Бу қизн...
Қорасочхон
Бир бор экан, бир йўқ экан, ўтган замонда бир подшонинг қизи бор экан. У вазирнинг Қорасочхон деган гўзал қизи билан бирга мактабда ўқир экан. Подшонинг қизи унча чиройли эмас экан. Кунлардан бир куни ўртоқлари ўртасида “Подшонинг қизи чиройлими ёки ...
Сирли туш
Бор экан, йўқ экан, оч экан, тўқ экан, қадим замонда, Бағдод томонда Зуннун номли подшо яшар экан. Подшонинг бир неча хотинлари бўлиб, ҳеч биридан фарзанд кўрмабди. Фарзандсизлик алами подшонинг жон-жонидан ўтибди. Охирги марта уйланишга қасд қилиб, ...
Дунёда йўқ ҳунар
Ўтган замонда бир подшонинг гўзал қизи бор экан. Шу мамлакатда бир камбағал деҳқон бўлиб, унинг ҳам ёлғиз ўғли бор экан. У подшонинг қизига ошиқ бўлиб қолибди-да, совчи жўнатибди. Подшо унга:— Дунёда йўқ ҳунарни ўрганса, қизимни бераман, — дебди.Энди...
Эркажон
Узоқ замонларда Бухоро элатида бир подшо бўлган экан, унинг Эркажон деган ўғли бор экан. Подшо ўғлини жуда яхши кўрар экан. Усиз томоғидан овқат ўтмас, кўзига уйқу келмас экан. Подшо ўғлини ўз ўрнига тахтга эга қилиш учун жами ҳунарларни ўргатган эка...
Фарҳод ва Ширин
Қадим замонда бир подшоҳнинг қизи бўлган экан. Қизнинг ой деса оғзи, кун деса кўзи бўлиб, кулса оғзидан гуллар тўкилар, юрса оёғидан тилла сочилар экан. Қиз гулбоғда қирқ қизлари билан сайр этиб юрар экан. Нима учундир қиз ёшлигидан бери доимо ғамгин...
Чўлоқ бўри
Бир бойнинг уч ўғли бор экан. Бойнинг катта боғи ҳам бор экан. Боғида бир туп чинори бор экан. Бу чинор тилладан экан. Ҳар куни бир барги йўқолиб қолар экан. Бой ғазабланиб, катта ўғлини пойлатибди. Эртасига ўртанчасини пойлатибди. Учинчи куни энг ки...
Мислабу
Бир бор экан, бир йўқ экан, одамларнинг айтишига қараганда Балх шаҳрида бир золим подшоҳ бор экан. Унинг золимлиги бошқа подшоҳлардан ҳам ўтиб кетган экан. У ўз билганидан қолмас, бировга қулоқ солмас экан. Унинг бир-биридан чиройли тўртта хотини бор...
Давлат билан Аҳмад
Бир замонда бир одил подшоҳ ўтган экан. Унинг оти Давлат экан. Давлат подшоҳ мамлакатда адолат билан иш юритишга интилар экан. Баъзан “Қани, мен шунча ишларни қилдим. Фуқароларим менинг тўғримда нималар гаплашар экан?” деб, кечалари шоҳона либосларин...
Бир хумча олтин
Ўтган замонда бир ақлли чол бор экан. Чолнинг олдинма-кейин туғилган уч ўғли бор экан, ўғилларининг каттаси йигирма ёшда, ўртанчаси ўн саккиз ёшда ва кичкинаси ўн олти ёшда экан. Кунлардан бир кун чол касал бўлибди, касали кундан-кунга оғирлашибди, ч...
Мусофирбек
Қадим замонда Урганч томонда Қўлдош деган бир подачи яшар экан. Йил ўн икки ой Қўлдошнинг қиладиган иши ўз қишлоғидаги аҳолининг молини боқиш экан. Қўлдошнинг бир Йўлдош деган ўртоғи бор экан. Унинг қиладиган иши мардикорчилик экан.Қўлдош билан Йўлдо...
Девбачча
Қадим замонда бир бой бор экан. У бойнинг фарзанди йўқ экан. Бой кўп хотин олибди. Охирида бир хотинидан ўғил кўрибди. Бой борган сари камбағаллашиб қолибди, ўғли эса катта бўлаверибди. У бойнинг жўралари кўп экан, бой дўстларининг туз-намагини кўп е...
Ялтиллама сопол товоқ
Бир замонда бир подшоҳ бор экан. У подшоҳнинг қирқ хотини бор экан. Аммо ҳеч фарзанди йўқ экан. Бир куни подшоҳ хафа бўлиб: “Менга ҳеч нарса керак эмас”, деб тахтига ҳам ўтирмабди. Бир неча кундан бери подшоҳнинг тахтга чиқиб ўтирмаганига ҳайрон бўлг...
Шерзод ва Гулшод
Ўтган замонда бир шаҳарда Ҳуршод деган подшоҳ ўтган экан. Ўнта хотин олган экан-у, лекин ҳеч фарзанд кўрмаган экан. Ҳуршод фарзанд кўриш учун яна бир марта уйланишни ихтиёр қилибди. Шаҳар уламоларини чақириб, шу тўғрида маслаҳат қилибди. Уламолар ҳам...
Ҳасан ва Ҳусан
Бир бор экан, бир йўқ экан, бурунги замонда хоқони Чин деган томонда Ю-Сан-Чин деган подшоҳ ўтган экан. Унинг яхши кўрган Ю-Чин-Сан деган доно вазири бор экан. Ҳар икковининг ҳам ёшлари анчага бориб қолган бўлишига қарамай, фарзандлари йўқ экан. Кунл...
Камбағал қиз
Замонларнинг замонида бир подшоҳ бор экан. Унинг бир ўғли бор экан. У ўн икки ёшга етибди. Шаҳар халқи бунинг ёмонлигидан кўп зерикибди. Подшоҳга халқ арз қилибди. “Ё ўғлинг турсин, ё биз турайлик”.Подшоҳ вазир билан маслаҳат қилиб ўғлини мактабга бе...
Ҳунардан унар
Бурунги замонда бир подшоҳ бор экан. Бир куни у бир камбағалнинг қизини олмоқчи бўлиб, совчи юборибди. Совчилар келиб подшоҳнинг сўзини қизга айтишибди. Қиз совчиларга:— Подшоҳга бориб айтинглар, олмоқчи бўлса, мен ҳам розиман. Лекин подшоҳ бир ҳунар...
Айиқполвон
Бир бор экан, бир йўқ экан, қадим замонларда бир подшоҳ бўлиб, унинг Маҳлиё, Муҳаббат, Иқбол номли уч қизи бўлган экан. Маҳлиё йигирма икки ёшга, Муҳаббат йигирма ёшга, Иқбол эса ўн саккиз ёшга тўлган экан, гўзаллик бобида етти иқлимга донғи кетган э...
Пуфаквой
Бир бор экан, бир йўқ экан, бир шаҳар четидаги чорбоғда бир чол билан кампир бор экан. Улар ҳалол меҳнат билан, деҳқончилик қилиб кун кечирар эканлар. Чол-кампирнинг фарзанди йўқ экан. Шу сабабдан улар қаттиқ қайғурар эканлар. Йиллар ўтибди, чол-камп...
Қиличқора
Уч оғайни бор экан. Тўнғичининг оти Юлдузсанар, ўртанчасининг оти Дарёбоғлар, кенжасининг оти Қиличқора экан. Буларни оталари уйлантирмабди. Уч оғайни маслаҳатлашиб, битта одамни восита қилиб айтибдилар:— Отамизга чиқиб айтинг, бизни уйлантирадими, й...
Учар гилам
Бир бор экан, бир йўқ экан, илгари замонда бир чол билан кампир бор экан. Улар узоқ вақт фарзандсиз умр кечириб, эри элликка, хотини эса қирққа кирганда бир ўғил кўришибди. Эр-у хотин ўғилни тарбиялай бошлашибди. Бола ўсиб улғайибди. У мактаб ёшига е...
Ўтинчи чол
Ўтган замонда саксон яшар бир ўтинчи чол бор экан. Даладан бир кўтарим ўтин териб келиб, уни сотиб, хотини билан тирикчилик ўтказар экан. Бир куни ўтинини сота олмасдан бозорга ташлаб қайтиб келибди. Чол эшикдан кириши билан, хотини:— Нима олиб келди...
Дурадгор билан тикувчи
Бор экан, йўқ экан, оч экан, тўқ экан. Ўтган замонда бир дурадгор билан бир тикувчи бор экан. Буларнинг иккови бир-бирлари билан дўст эканлар. Бир куни тикувчи ниҳоятда яхши бир кўйлак тикибди ва ўртоғи дурадгор устани чақириб:— Бир кўйлак тикдим, кў...
Нўхатвой
Қадим замонда бир бой бор экан. Бу бойнинг бир корандаси бор экан. Унинг боласи йўқ экан. Бойнинг зулмидан коранда уйига ҳам боролмас экан. Коранда қўш ҳайдаётганида хотини овқат пишириб олиб борар экан. Бир куни хотин овқат пишириб турганда нўхатдай...
Шаҳзода Асад
Ўтган замонда Хоразм мамлакатида бир подшоҳ ўтган экан. Унинг битта-ю битта ўғли бўлган экан. Ўғлига сироҳигарчиликни яхши ўргатиш, тарбия қилиш учун уни лашкар бошлиғи Беҳзодхонга топширган экан. Бола ёш бўлишига қарамай, кўп нарсани билиб олибди. А...
Илон пари
Ўтган замонда бир подшоҳ якка ўзи овга чиқиб, ов қилиб юриб, узоқда бир нарса кўрибди. Подшоҳ секин бориб қараса, дарахт тагида бир пари қиз дам олиб ўтирган эмиш. У қизни кўрган замон ҳушидан кетибди. Бироздан сўнг ўзига келиб қараса, пари сув келти...
Ақлли қиз (2)
Бир бор экан, бир йўқ экан, ўтган замонда бир кишининг уч ўғли билан бир қизи бор экан. Ўзи бой ҳам, камбағал ҳам эмас экан. Лекин икки кўзи кўр бўлиб қолган экан. Кунлардан бир куни бошқа бир юртдан ўртоқлари меҳмонга келишибди.Улар уй эгасининг кўз...
Ямоқчи
Бир бор экан, бир йўқ экан, ўтган замонда Маъруф ямоқчи деган бир одам бўлган экан. У фақат ямоқчилик қилиб, аранг кун кечирар экан. Маъруф домла-имомнинг маслаҳати билан Рузвон отин деган бир тул (бева) хотинга уйланибди. Рузвон отин жуда фирибгар х...
Воспирохун
Ўтган замонда Оқ подшоҳ билан Қора подшоҳ бўлган экан. Иккиси ҳам доимо бир-бири билан урушиб, бир-бирини енгга олмас эканлар. Кунлардан бир куни Оқ подшоҳ ўз вазирига: шаҳардаги бутун ботир ва полвонларни йиғиб, уруш майдонига жўнатиш учун буйруқ бе...
Ялмоғиз кампир
Бор эканда, йўқ экан, оч эканда, тўқ экан. Бурунги замонда чол-у кампир бор экан. Буларнинг бир ўғли бор экан. Ўғлининг бир олтин соққаси бор экан. Кунлардан бир кун тирама бўлиб совуқ тушиб қолибди. Булар яйловдан қишлоққа кўчибди. Боланинг олтин со...
Гулшоҳ билан Варқа
Ўтган замонда бир подшоҳ бор экан. Унинг Гулшоҳ деган қизи бор экан. Подшоҳнинг бир дўсти бўлиб, унинг Варқа деган ўғли бор экан. Варқа билан Гулшоҳ иккиси бир мактабда ўқишар экан.Варқа билан Гулшоҳ мактабда ўқиб юрганларида бир-бирини севиб қолишга...
Булбулигўё
Қадим замонда бир золим подшоҳ бор экан. У бирмунча кун, бирмунча йил халқни эзиб, янчиб, ейдиган овқатининг ярмини олиб сотиб, олтин-кумушни йиғиб, халқдан йиғган пул билан ўз ўрдасига бир туп чинор қилдирибди. Усталарни йиғиб: “Бу чинорнинг танаси ...
Қуёш ерининг паҳлавони
Қадим замонда бир чол бор экан, унинг ўн яшар ўғлидан бошқа ҳеч кими йўқ экан. Чол ниҳоятда қашшоқ, еярга овқати, киярга кийими йўқ экан. У кунлардан бир куни қўшниси Ҳалимбойнинг олдига келиб:— Бой ота, бизга ёрдам қилинг, ўғлим Рустамжон билан бирг...
Озодачеҳра
Бор экан, йўқ экан, Балх шаҳрининг подшоси бор экан. Унинг фарзанди йўқ экан. “Фарзандим бўлса, тахтимга эга бўларди”, деб кеча-ю кундуз йиғлар экан.Орадан бир қанча вақт ўтиб, тўққиз ой, тўққиз кун, тўққиз соат, тўққиз дақиқа деганда подшонинг хотин...
Жонон пиёла
Ўтган замонда Қўқон шаҳрида бир подшо яшаган экан. Бу подшонинг битта-ю битта жонон пиёласи бор экан. Ер юзини минг марта айланиб чиқсангиз ҳам бунақанги пиёлани тополмас экансиз. У шу қадар чиройли эканки, қоронғи тунни ой нури каби ёритар экан.Подш...
Қулоқбой
Бор экан-да йўқ экан, оч экан-да тўқ экан, бир чол билан кампир бор экан. Уларнинг фарзанди йўқ экан. Кундан кун, ойдан ой ўтиб, чолнинг хотини ҳомиладор бўлибди. Кунлардан бир кун кампирни тўлғоқ тутибди. Чол шундай қараса, хотини еттита қулоқ туғга...
Баҳром ва Шерзод
Бир бор экан, бир йўқ экан, қадим замонда бир подшо бор экан. Унинг Баҳром деган битта-ю битта ўғли бор экан. Баҳром ақлли, ҳушёр бола экан. Бу бола ёшлигидан ҳунар ўрганишга қизиқиб, темирчилик, дурадгорлик, тикувчилик, сартарошлик каби олтмиш тўққи...
Мурқумомо
Бир камбағал чол дашт-биёбонлардан ўтин териб, уни сотиб кун кўрар экан. Бир куни у туш пайти ўтин териб, чарчаб ухлаб қолибди. Тушида бир қуш парвоз қилиб учиб келиб, тахланган ўтин ичига кириб тухум қўйибди-да, яна учиб кетибди. Чол бир вақт уйғони...
Опа-ука
Бир бор экан, бир йўқ экан, бир чол бор экан. Унинг хотини ҳар икки йилда иккитадан бола туғар экан. Орадан бир неча йил ўтибди, чолнинг болалари жуда кўпайиб кетибди. Бу болаларни боқиш жуда қийин бўлиб қолибди.Ўзларининг ҳам қоринлари ҳеч тўймас эк...
Ўйнанг, кучугим, ўйнанг!
Ўтган замонда бир чолнинг учта қизи бўлиб, ўғли йўқ экан. Кунлардан бир куни, чол жуда оғир касал бўлиб қолибди. Чолнинг касалини биронта табиб ҳам тузата олмабди. Ниҳоят, табиблар чолга олмурут шохини қайнатиб ичганидагина соғайиб кетишини айтишибди...
Чўпон Али
Ўтган замонда бир золим, қонхўр хон бўлган экан. Хоннинг тўрт хотини бўлиб, битта ҳам фарзанд кўрмаган экан. Хон умрининг охирида энг кичик хотинидан бир ўғил кўрибди. Кундан кун, ойдан ой, йилдан йил ўтибди. Ўғли ўсиб улғайибди, қомати келишган, ақл...
Вафо
Ўтган замонда бир йигит бор экан, у отасидан қолган молларнинг ярмини сарф қилиб, бир қизга уйланибди. Қолган давлатини хотини билан еб ётаверибди. Давлат кундан-кунга камайибди. Кунлардан бир куни хотини эрига:— Энди сиз бундай бекор ётаверманг. Ё қ...
Маҳмуд ямоқчи
Бир бор экан, бир йўқ экан, ўтган замонда Балх шаҳрида Маҳмуд деган бир ямоқчи қари онаси билан яшар экан. Улар камбағал яшаганликлари боис, Маҳмуд ямоқчи уйланишга қурби етмас экан. Кунлардан бир кун Маҳмуд бозорда ямоқчилик қилиб ўтирганида қаршиси...
Нурилла бойвачча
Ўтган замонда Самарқандда бир катта бой ўтган экан. Унинг Нурилла деган ёлғиз ўғли бўлган экан. Кунларнинг бирида бой:— Эй ўғлим, мен ўлиб кетаман, менинг уч ерда дунёим бор, — деб ҳаммасини кўрсатибди. — Ётиб есанг бу дунё ҳеч нарса бўлмайди. Ётиб е...
Бой билан новча
Бор эканда йўқ экан, оч эканда тўқ экан, Зомин юртида бир бой бор экан, унинг бир новчаси бор экан. Кунлардан бир куни бой бир нарсадан таъби хира бўлиб, новчасини койибди. Новча аразлаб Зомин қозисининг олдига борибди. Қози:— Ҳа, нима арзинг бор? — ...
Золим подшо
Бир бор экан, бир йўқ экан, қадим замонда бир подшо бор экан. У, шу қадар золим ва жоҳил эканки, таъбига келган ҳар қандай номаъқул ишни ҳам қилаверар экан.Бир кун подшо жарчи қўйиб чақиртирибди: “Кимки ўлса, эгаси уни мозорга томма-том элтиб қўйсин....
Балиқчи бола
Бурунги замонда бир чол-у кампир бор экан. У чол доим балиқ овлаб кун ўтказар экан. Ҳар куни иккита балиқ ушлаб, бирини чол-кампир пишириб ер экан, бирини сотиб ўтин олишар экан. Ойдан ой ўтиб, йилдан йил ўтиб чол-кампир ўтириб маслаҳат қилишибди: “Б...
Каримбой билан хизматкор
Қадим замонда, Ўзган томонда, Каримбой деган бадавлат киши ўтган экан. Кунлардан бир кун, Каримбой ўз хизматкорига:— Шу ҳўкиз қўшга ярамай қолди, бозорга олиб бориб сотиб кел, — дебди.Хизматкор ҳўкизни етаклаб бозорга бораётганда бир дарахтдаги сасси...
Ботир
Бир бор экан, бир йўқ экан, ўтган замонда Ботир исмли бир йигит бор экан. Қари онасидан бошқа ҳеч кими йўқ экан. Она-бола кундалик тирикчиликларини зўрға ўтказишар экан. Кунлардан бир куни уйда чакса ун ҳам қолмабди. Ботир ярим қоп буғдойни кўтариб, ...
Хасис бой билан Абдураҳмон ўғри
Бир замонда бир хасис бой ўтган экан. Унинг минг тилла пули бор экан. Бу пулини битта бўз халтага солиб, оғзини маҳкам тугиб, ҳеч кимга ишонмай, иридан бўйнига осиб, қўлтиғига тушириб олар, кечаси ётганида маҳкам қучоқлаб ётар экан. Эрта билан турган...
Олтмиш оғиз ёлғон гап
Бор экан, йўқ экан, оч экан, тўқ экан, бир подшо бор экан. У подшонинг бўйи етган қизи бор экан. Подшо жарчи қўйиб:— Кимда-ким олтмиш оғиз ёлғон гапирса, шу ҳикоя билан қизимни гапиртирса, ўшанга қизимни бераман, гапиртира олмаса, ўлдираман, — дебди....
Алвасти
Баҳорда қалдирғочлар келган куни ҳўкизни етаклаб, далага чиқдим, етти қадам босдим. Тўхтаб, оёғим тагидаги ерни ковладим, бир парча кўмир чиқди. Кўмирни латтага ўраб, ҳўкизимнинг шохига боғладим. Ўзим уйқуга кетдим. Уйқудан туриб, оғилхонага бориб, у...
Бахтли кал
Бир бор экан, бир йўқ экан, ўтган замонда, бир шаҳарда бир кал бор экан. Калнинг ота-онаси ва бола-чақаси йўқ экан. Ўзи узоқ далалардан ўтин териб келиб, сотиб, овқат қилар экан. Бир кун саҳрода ўтин териб юрса, шамол туриб, унинг зарбидан дарахтлар,...
Куйган чол
Ўтган замонда бир чол билан кампир яшаган экан. Уларнинг битта эшаклари бор экан. Бу эшакни суғориш, овқатлантириш сансалор бўлиб, доимо улар бир-бирлари билан уришар эканлар. Бир куни чол зерикиб кампирга:— Ҳадеб можаро қилиб уришгандан кўра, сенга ...
Топқинчилар
Бир замонда бир топқинчи деҳқон бор экан. У биров бирор нарсани яшириб қўйиб, “Бу нима?” деб сўраса, кўрмасдан топиб берар экан. У, кунларнинг бирида, ўлим ёстиғига бош қўйиб, дунё билан хайрлашибди. Деҳқон ўлгандан кейин икки ҳўкиз билан бироз ер уч...
Қирқ ёлғон
Бор экан, йўқ экан, қадим замонда бир бой бор экан. У жуда бой экан, бир чуқурда ачиб қолган лой экан, сира сув ўтмаган сой экан, биров минмаган той экан, ёмғир ёғганда булутнинг орасида қолган ой экан, қозонга солса, доғ бўлмаган мой экан, кигиз-кўр...
Гаранг
Бор экан, йўқ экан, Қўқон томонда Янги қишлоқ билан Тошкент гузари ўртасида Тожик қишлоқ деган жой бор экан. У Тожик қишлоқда Боймат деган бир бой бор экан. У бойнинг юзта қўйи бор экан. Бой қулоғи эшитмайдиган кар экан.Бир куни бой қўйчивонини “Қўйн...
Аҳмоқ жўралар
Бор экан-у йўқ экан, қирқ кал бор экан. Каллардан бири жуда рашкчи экан. Унинг оти Юз Муҳаммад кал экан. Калнинг ўртоқлари уни шу ном билан чақирар эканлар. У бир кун ўртоқларига: “Агарда менинг отимни ўзгар-тирсаларинг мен бир сигиримни дангона қили...
Чол билан кампир
Ўтган замонда бир чол билан кампир бор экан. Буларнинг тирикчилиги ўтин сотиб кун кечириш экан. Кампир ҳар куни кўмоч қилиб берар экан. Чол ҳар кун ўтин териб келар экан.Бир куни чол ўтин тергани бориб, булоқнинг бўйида ухлаб қолибди. Тушида биров “Т...
Икки ўртоқ
Бир мерган йўлдан ўтиб бораётган экан. Мерганнинг қўлида ғози бор экан. Йўлда қорни очиб келаётган икки ўртоқ:— Шу мерганнинг ғозини еб бўлмасмикан? —дебди. Иккиси маслаҳатлашиб, мерганни чақиришибди. Мерган келибди. Мергандан ғозини сўрашибди. Мерга...
Ботмон дахсар
Қадим замонда бир лақма одам ўтган экан. Бир кун унга хотини бир хумча бериб: “Ботмон дахсар”, ёғ олиб келинг”, деб буюрибди. Лақма ботмон дахсар эсимдан чиқмасин, деб йўлда кета-кетгунча ”ботмон дахсар, ботмон дахсар” деб кета берибди. Далада хирмон...
Эралихон ва уч ўғри
Хивада Эралихон деган подшо ўтган экан. У кечаси эски либослар кийиб, шаҳар кўчаларини айланар экан. Бир кеча уч нафар ўғрига учрабди. У ўғриларга ўзининг ҳам “ўғрилик қилиш” мақсадида юрганини билдирибди. Ўғриларнинг ҳар қайсиси ўз санъатини баён қи...
Рустам
Забилистон мамлакатида Каёний авлодидан бўлган Соми Наримон деган подшо ўтган экан. Ўн етти хотин олса ҳам бола кўрмаган экан. Кўҳиқофдан Малика исмли яна бир хотин олибди. Хотини ҳомиладор бўлибди. Канизак Соми олдига бориб:— Эй, подшо, шу вақтгача ...
Доро ва Искандарбек
Бир вақтда Доро деган катта подшо ўтган экан. У бир подшонинг қизига уйланган экан. У қизга Доронинг бир вазири ҳам ошиқ бўлиб қолибди. Доро подшо намоз ўқиётганида, вазир у аёлни йўқ қилиш пайига тушибди-ю, бир хат ёзиб Доро подшо кавушининг ичига с...
Луқмони ҳаким
Бор экан, йўқ экан, оч экан, тўқ экан, бир замонда Искандар деган подшо ўтган экан.Искандар Ямандан Ясаргача (кун чиқишдан кун ботишгача) жойни сўраган экан. Подшонинг гапдон бир вазири бор экан. Подшо бир кун вазирлари билан ўтирганда:— Бир сўзим бо...
Кимёгар
Ўтган замонларда Бухоронинг Девонбеги ҳовузи ёнида, ҳавонинг иссиқ кунларида эллик ёшларга кирган бир чол сопол кўзачада ўтган-кетганларга сув бериб ўтирар экан. Йўловчилар унинг сувини ичгач, пул бермоқчи бўлганларида, узатилган пулларни ўз қўли бил...
Аёз
Ўтган замонда Хундархон деган бир подшо ўтган экан. Унинг Маликахон деган хотини бор экан. Подшо бу хотинидан тўққиз қиз кўргандан кейин, хотини яна ҳомиладор бўлибди. Бир кун подшо хотинига:— Мен сен билан шунча йил умр қилиб, оҳ-воҳ билан ўтдим. Ҳа...
Ибн Сино ва жинни
Бир подшонинг Аловуддин деган яқин қариндоши бор экан. Аловуддин асаб касаллигига йўлиқиб, жинни бўлиб қолибди. Хаёлида гўё у ҳўкиз бўлиб қолган экан. Кеча-кундуз у ҳўкиздек мўрар ва:— Мен ҳўкизман, мен ҳўкиз, — деб бўкирар экан.Уни қанча табиблар бо...
Жоҳил подшо ва Абу Али
Бир бор экан, бир йўқ экан, бир подшо бор экан. Унинг бир суюкли хотини ва бир қизи бор экан. Подшонинг хотини бедаво дардга чалиниб, қаттиқ касал бўлиб, ётиб қолибди.Подшо мамлакатнинг барча қишлоқ ва шаҳарларидан табиблар чақиртириб, хотини дардига...
Икки табиб
Бир бор экан, бир йўқ экан, қадим замонда Бухоро шаҳрида камбағал Аҳмад супургичи бўлган экан. Унинг хотини ва бир ўғли бор экан. Қийналса ҳам эр-хотин ўғлини мактабга берибди. Ўғли одобли, ақлли, зеҳнли бўлганидан қийинчиликларни енгиб, мактабни бит...
Беш жонлини бежон қилган Баҳодир
Бор экан-да, йўқ экан, оч экан-да, тўқ экан, бир вақтлар ўз соясидан ҳам чўчийдиган, чумчуқ “пир” этса, юраги “шув” этадиган Баҳодир исмли қўрқоқ бир киши ўтган экан. Баҳодир қўрқоқлиги устига ялқов ҳам экан. Унинг бу камчиликлари ҳаммага маълум бўлг...
Дод
Бир бор экан, бир йўқ экан, бундан кўп йиллар илгари иккита ўқимишли зийрак йигитлар ўтган экан. Улардан бирининг исми Комилжон, иккинчисиники Ҳомилжон экан.Комилжон қорачадан келган, ўрта бўйли, кирриклари узун-узун, келишган йигит экан. Ҳомилжон ҳа...
Тўққиз дангаса
Бир бор экан, бир йўқ экан, қадим замонда ўнта ака-ука қариндошлар бор экан. Уларнинг тўққизтаси дангаса, биттаси абжир, ҳаммасининг касби аравасоз экан.Тўққиз дангаса шаҳар бозорининг ўртасида, бир абжир бўлса шаҳарнинг бир четида яшар экан. Шаҳар ў...
Зулхумор
Бор экан-да, йўқ экан, оч экан-да, тўқ экан. Қадим замонларда ёшини яшаб, ошини ошаган бир чол билан кампир ўтган экан. Уларнинг ҳуснда ягона, қизларнинг сараси, кўзларининг оқ-у қораси, битта-ю битта Зулхумор исмли қизлари бўлган экан.Зулхумор ёшлик...
Чумчуқ
Чумчуқ учиб кетаётиб йўлдан бир ғўза топиб олибди. У севинганидан ғўзани тишлаб шошилганича бир кампирнинг олдига олиб борибди. Ғўзани кампир олдига ташлаб:— Чув, чий, чий,— дебди. Кампир ғўзани чувиб берибди. Чум¬чуқ пахтани олиб бошқа бир кампир ол...
Итнинг жавоби
Биров итга айтибди:— Сен нимага эски тўнни қопасан. Янги тўнни қопмайсан? Ит айтибдики:— Камбағал ҳалолхўр, мен ҳаромхўр. Камбағал менинг душманим бўлгани учун мен уни қопаман. Бойларни қопмаслигимнинг сабаби шуки, бой ҳаромхўр, мен ҳам ҳаромхўр. Шун...
Тегирмончи
Бир бор экан, бир йўқ экан бир тегирмончи бўлган экан. Тегирмончининг иккита ўғли бор экан. Ўғилларининг каттаси дангаса, ишёқмас экан. Кичиги меҳнатсевар, пишиқ, одобли йигит экан. Бир куни тегирмончи икки ўғлини ёнига чақириб :— Ўғилларим, мен энди...
Илоншоҳ
Бир бор экан, бир йўқ экан, қадим замонда бир чол бўлган экан. Чолнинг бир-биридан гўзал уч қизи бўлган экан. Чол бир куни бозорга бормоқчи бўлибди ва қизларига:— Қизларим, мен бозорга кетяпман, сизларга нима олиб келай ? — депти.Катта қизи:— Менга ч...
Хотиннинг ёмони эр қаритар
Бир бир экан, бир йўқ экан, бир чолнинг уч ўғлибор экан. Уларнинг тўнғичи 750 ёшда, ўртанчаси 450 ёшда, кенжаси 250 ёшда экан.Бир куни чол ўз фарзандлари билан тўйга борибди. Тўйда иззат-икром қилиб чолни тўрга ўтқазишибди. Мезбон чолнинг ёнига ўғилл...
Хасис бой
Бир бор экан, бир йўқ экан, қадим замонда бир хасис бой ўтган экан. Бойнинг от, эчки ва қўйларининг ҳисоб-китоби йўқ даражада кўп экан.Кунлардан бир куни унинг уйига туғишгандан ҳам яқин бир дўсти меҳмонга келибди.Бой дўстини яхши кутиб олибди-ю, лек...
Бир хотинга бир эр
Қадим замонда бир бойнинг хизматкори бор экан. Хизматкор йигитнинг ҳеч кими йўқ экан, уйланай деса, пули — дунёси йўқ экан. Шундай бўлса ҳам элатдаги қизлар уни яхши кўришар, ҳурмат қилишар экан.Кунлардан бир куни бой ўтиб кетаётса, ҳовлисининг ёнида...
Эрни эр қиладиган хотин
Бир бор экан, бир йўқ экан, қадим замонда бир подшо бўлган экан. Унинг Меҳринисо исмли гўзалликда ягона бир қизи бўлган экан.Бир куни подшо хотини билан овқатланиб ўтирган экан, хотини ўзи пиширган овқатни мақтаб:— Буни қаранг, бу дунёда бундан ҳам м...
Донишманд хотин
Бир бор экан, бир йўқ экан, бурунги замонда бир савдогар булган экан. У шаҳарма-шаҳар савдо қилиб юрар экан. Ҳар етти йилда бир ўз шаҳрига келар экан. Ҳар келганида хотин олар экан. Чунки савдодан қайтиб келгунича олган хотинлари ёлғизликдан ўлиб қол...
Оқила қиз
Қадим замонларда Хивада бир хон ўтган экан. Бу хон Шовот ёпидан Хивага бир ариқ қаздирадиган бўлибди. Ўз қўл остидаги барча одамларни ана шу ариқни қазишга ҳайдабди.Хон кўп золим экан, пошшопларига:— Кимда-ким ишга бир дақиқа кеч қолса, қирқ тозий ур...
Хотинсиз уйни кўр, қаро ерни кўр
Қадим замонда бир бой бўлган экан. Унинг бир яхши, ақлли хотини бўлган экан. Бир куни бой хотинига:— Давлатимда хўп давр сураяпсанда! Мендан бўлакка текканингда не кунларни кўрардинг?— дебди.— Йўқ, — дебди хотин эрига, — эрни эр қиладиган ҳам, қаро е...
Подшо ва деҳқон қизи
Бир подшо бор экан, унинг бир вазири бўлар экан, уни подшо жуда яхши кўрар экан. Подшо вазирини уйлантирмоқчи бўлибди, аммо қизларнинг биронтаси унга ёқмабди.Кунлардан бир куни подшо вазири билан саёҳатга чиқибди. Улар бир қишлоққа яқинлашиб қолганид...
Зеҳнли қиз
Бир бор экан, бир йўқ экан, ўтган замонда бир чол билан кампирнинг битта-ю битта қизи бор экан. Қизи бўй етиб, совчилар қаторлашиб кела бошлашибди. Қиз ҳеч қайсиларига унамас экан.Бир куни чол билан кампир қизларини дарёнинг нариги томонидаги қишлоқд...
Подшонинг доно қизи
Бир бор экан, бир йўқ экан, қадим замонда бир подшо бўлган экан. Унинг ёмон бир хотини бор экан. Ўзи туғмас экан, подшо бошқа хотин олай деса қўймас экан. Қитмир, бадкирдор экан. Юзи оқ бўлса ҳам ичи қора экан, ундан кўпларнинг кўнгли яра экан.Подшон...
Доно Зулайҳо
Ўтган замонда Анвархон деган бир подшо бўлар экан, унинг Зулайҳо деган хотини бор экан. У донолик оламининг маликаси, фаросат оламининг қуёши экан.Бир куни қўшни бир подшодан Анвар подшо ҳузурига одамлар келибди. Улар:— Султонимиз сиздан ўттизта тулк...
Савдогар ва қароқчилар
Бир бор экан, бир йўқ экан, бир савдогар бор экан. У узоқ сафарга отланибди. Йўлда бир тўда қароқчиларга дуч келибди. Шунда савдогар қароқчилар бошлиғига:— Агар сен менинг уйимга бориб, хотинимда қолдирган бошқа нарсаларни ҳам олиб келсанг, барча шар...
Яхши аёл — ҳамиша баҳор
Ўтган замонда бир камбағал йигит мардикорчилик билан кун кўрар экан. Қиладиган иши ғишт қуйиш ва усталарга ғишт ташиб бериш экан. Шу меҳнат орқасида овқат ва кийим-бошидан орттириб тўплаган пулига уйланибди. Уй-жой қилиб, хотинини шу меҳнат билан топ...
Ақлли қиз
Бир подшо шикордан қайтаётиб, ташна бўлибди ва бир ҳовли олдига келиб сув сўрабди. Гўзал бир қиз сув олиб чиқибди. Подшо у қизга:— Кимнинг қизисан? — дебди.— Дадамнинг қизиман.— Даданг қаерда?— Ишдалар.Подшо ҳалиги қизнинг уйига совчи юборибди, “Нима...
Кўрпангга қараб оёқ узат
Жуда қадим замонда, подшоларнинг қаҳру ғазаби ошиб-тошган кезларда бир ғариб она билан қизи кичкинагина ертўлада яшар эканлар. Улар одамларнинг юмушини қилиб кун кўришар экан.Кунлардан бир куни ғарибгина, жулдур кийимли, ётар ери қора ер бўлган бир й...
Подшо билан икки хотин
Бир бор экан, бир йўқ экан, бир подшо бор экан. У биринчи хотинининг устига ўз вазирининг қизини хотинликка олибди. Вазирнинг қизи жуда заҳар экан. У ҳадеганда кундоши билан уришавериб, ҳеч кун бермас экан.Бир куни уларнинг уришиб турганлари устига п...
Олти аҳмоқ ва бир тўқмоқ
Бир бор экан, бир йўқ экан, ўтган замонда олти аҳмоқ ва бир тўқмоқ яшаган экан.Улар биргалашиб сабзи экишибди. Тўқмоқ аҳмоқлардан:— Сабзининг остини оласизларми ёки устиними? — деб сўрабди.Аҳмоқлар сабзини биринчи марта экаётганлари учун нима дейишни...
Хасислик оқибати
Қадим замонда бир хасис бой яшаган экан. Унинг уч ўғли бор экан. Улар ҳам отаси сингари хасис экан. Мол-у дунё топишда ҳар қандай разилликдан қайтмас эканлар.Кунлардан бир куни мол-дунё орттириш, бойликларига бойлик қўшиш мақсадида йўлга чиқишибди. Й...
Тадбирли бола
Бир бор экан, бир йўқ экан, ўтган замонда бир камбағал чол билан кампир ва уларнинг уч ўғли бор экан. Улар жуда қашшоқ яшар экан. Кунлардан бир кун чол касал бўлиб, қазо қилибди. Болаларнинг тарбияси ёлғиз кампирга қолибди. Кампир қийинчилик билан бо...
Сахий билан бахил
Кунлардан бир куни бахил билан сахий саҳрода саёҳат қилиб юришган экан. Бахил сув солган мешининг оғзини ҳеч очмабди, озиқ-овқат солган халтасини ечмабди. Сахийнинг сувини ичиб, нонини еб юраверибди.Бир куни сахийнинг суви ҳам, нони ҳам соб бўлибди. ...
Кўкка тупурса, бетга тушади
Бир бор экан, бир йўқ экан, ўтган замонда бир девона бор экан.У девона «кўкка тупурса, бетга тушади», деб айтиб юрар экан. Ўнг кўзини кўрсаткич бармоғи билан кўрсатиб, «мана кўрдингларми» деб, кулиб кетаверар экан.Шу гапдан бошқани айтмас, ҳеч ким би...
Ҳасадгўйлик
Бир бор экан, бир йўқ экан, битта ака-ука бор экан. Акаси укасини ҳеч кўролмас экан. Икковлари ҳам эгар ясаб сотишар экан. Акаси кунига жуда кўп эгар ясар экан-у, лекин ишлаб топган пулини ҳеч баракаси бўлмас экан. Укаси эса бир кунда битта эгар ясар...
Қози билан бой
Бор эканда йўқ экан, оч эканда тўқ экан. Зомин юртида бир бой бор экан, унинг бир новчаси бор экан.Кунлардан бир куни бой бир нарсадан жаҳли чиқиб, новчасини ҳайдаб юборибди. Новча аразлаб Зомин қозисининг олдига борибди. Қози:— Ҳа, нима арзинг бор? ...
Омон билан Ёмон
Бир бор экан, бир йўқ экан, ўтган замонда икки дўст бўлган экан. Бирининг исми Омон, иккинчисининг исми Ёмон экан. Уларнинг иккаласи ҳам оилали, бола-чақали экан.Омон тўғри сўз, камтар, раҳмдил экан. Ёмон эса, ёлғончи, бахил экан, дўсти Омоннинг бахт...
Усмон билан Ёқуб
Бир бор экан, бир йўқ экан, ўтган замонда битта чол яшаган экан. Унинг иккита ўғли бор экан. Каттасининг исми — Усмон, кичигининг исми Ёқуб экан.Чол:— Ўғилларим, мен энди қариб қолдим, энди рўзғор иши ўзларингга қолди, бориб ерни ҳайдаб келинглар, — ...
Қизғанчиқ ит
Бир ит бор экан, жуда қизғанчиқ экан.Бир кун шу ит шериклари билан талашиб каттакон бир суякни олиб қочибди. Сув устидаги якка чўпдан ўтаётса, сувда бир ит оғзида катта суяк тишлаб, кўзларини олайтириб, итга тикилиб турган эмиш,Ит:— Ир-ир-ир, — деб т...
Қози
Ўтган замонда бир эр-у хотин бўлган экан, Улар бир-бирлари билан жуда аҳил яшар эканлар, уйларида қўй-эчкилари ва товуқлари кўп экан. Рўзғорлари бут, ўзларига тўқ яшашар экан.Нима бўлибди-ю, эр-хотин арзимаган нарсага жанжаллашиб қолишибди. Кейин ула...
Айёр билан содда
Бир бор экан, бир йўқ экан, қадим замонда бир айёр билан содда бўлган экан.Кунлардан бир куни улар сафар қилмоқ учун йўлга чиқишибди. Йўлда кетаётиб, бир хумча олтин топиб олишибди. Олтинни иккови бўлиб олмоқчи бўлишибди. Бироқ айёр соддага олтинларн...
Ақлли бола
Бир бор экан, бир йўқ экан, бир эр-хотин бор экан. Уларнинг битта-ю битта ўғиллари бор экан.Бир куни хотин оғир касал бўлиб, ўлиб қолибди. Ота-бола жуда қийналиб қолишибди. Охири боланинг отаси уйланибди. Олган хотини жуда ёмон экан, ўгай ўғлини ўтир...
Калтакланган домла
Қадим замонда бир камбағал эр-хотин бор экан, уларнинг ёлғиз ўғиллари бор экан.Кунлардан кун ўтиб бола катта бўлгач, уни мактабга ўқишга беришибди. Бола ўқиб юрганида отаси ўлиб қолибди. Бола онасининг тарбиясида юра берибди. Она ўғлининг домласига т...
Яхшивой билан Ёмонвой
Бир бор экан, бир йўқ экан, бир шаҳарда, бир кунда икки оилада фарзанд туғилибди. Биринчисининг туғилиши хаво айниган, ёмғир ёққан пайтга тўғри келибди. Шунинг учун унга Ёмонвой деб ном қўйишибди. Иккинчиси эса ёмғир тиниб, ҳаво очилиб, офтоб чиққан ...
Ёқма — пишарсан, қазма — тушарсан
Қадим замонда бир саховатли одам бўлган экан. У одам ҳамиша элга ош-нон улашар ва эл хизматини қилар экан. Дашт-саҳроларга борса, қўй боқишга ёрдам берар, дарёга борса — балиқларга нон-гўшт ташлаб ўтар экан.Унинг бир ўғли бор экан. Отаси ўлиб рўзғор ...
Устамнинг ҳақи кўп
Ўтган замонда бир темирчи бўлган экан. Дўконига бир қозоқ келиб, ундан:— Темир ўчоқ қанча темирдан ясалади? — деб сўрабди.— Олти пуд темирдан бўлади, — дебди уста.Қозоқ темирчига олти пуд темир келтириб берибди. Уста темирни оловга солавериб озайтири...
Яккадикилтак билан Тўққизтўқалтак
Бор экан-да, йўқ экан, оч экан-да, тўқ экан, бир кампирнииг ёлғиз ўғли бор экаи. Унинг оти Яккадикилтак экан. Яна бир кампирнинг тўққизта ўғли бор экан. Уларни Тўққизтўқалтаклар деб чақирар эканлар.Яккадикилтак Тўққизтўқалтаклар ҳам арава ясаб, сотиш...
Очкўз бой
Бир бор экан, бир йўқ экан, қадим замонда, бир шаҳри азим четидаги катта бир кўлда жуда кўп балиқлар бор экан. Лекин бу балиқларни тутиб ейиш жуда хавфли экан. Чунки бу балиқлар баъзи кунлари заҳарли, баъзи кунлари заҳарсиз бўлиб қолар экан. Қайси ку...
Ҳар ким қилса, ўзига
Бир бор экан, бир йўқ экан, ўтган замонда бир кампир бор экан. У кампир бўз тўқиб тирикчилик қилар экан. У доим «Ҳар ким қилса, ўзига» деб юрар экан. Ҳатто бўз тўқиб ўтирганда ҳам шу гапни такрорлайверар экан. Қўни-қўшнилари бу кампирни жуда ёмон кўр...
Бойнинг ўғли
Бир бор экан, бир йўқ экан, қадим замонда бир бой ўтган экан. У бойнинг кайф-сафога берилган, эрка бир ўғли бор экан. Отаси қариб, ўладиган вақтида ўғлини ёнига чақирибди-да:— Ёлғиз бола — «ялмоғиз бола» деган эканлар. Сен ҳеч ўнгланмадинг. Тириклиги...
Дўстлар
Бир бор экан, бир йўқ экан, тулки, бақа ва каналар дўст тутинишган экан. Улар сафарга отланишибди. У зоқ йўл юришибди. Йўлда бир тўп буғдой топиб олишибди. Учови ҳам «мен оламан» деб талашиб, жанжаллашиб қолишибди. Шунда кана:— Менда бир таклиф бор, ...
Икки ўжар
Икки дўст бир кун туз конига бориш учун сафарга чиқишибди. Қайтишда дарё бўйида келаётган эканлар, бир гужумни кўриб қолибдилар. Бу гужум юм-юмалоқ, жуда ҳам чиройли, худди қайчи билан қирқиб, текислаб қўйгандай экан. Улардан бири:— Бу гужумни ким бу...
Золим хон билан чўпон
Ўтган замонда бир золим, қонхўр хон бўлган экан. Хоннинг қирқ хотини бўлиб, битта ҳам фарзанд кўрмаган экан. Хон умрининг охирида энг кичик хотинидан бир ўғил кўрибди.Кундан кун, ойдан ой, йилдан йил ўтибди. Ўғли ўсиб улғайибди, қомати келишган, ақли...
Қайсар одам қисмати
Қадим замонда бир одам бор экан. У ёлғиз ўзи иш ахтариб йўлга тушибди. Йўлда бир одам учраб қолибди, унга:— Йўл бўлсин, ошна, — дебди.— Худо берса, мўл бўлсин, — деб жавоб берибди у.— Яхши бўлди, энди иккимиз дўст бўламиз, — дебди.Йўлда яна бир киши ...
Айиқ нима деди
Икки дўст ўрмонда кетаётган экан, тўсатдан олдиларидан бир айиқ чиқиб қолибди ва уларга ҳамла қилибди. Улардан бири тезда қочиб кетибди-да, яшириниб олибди. Иккинчиси эса қочишга улгуролмай қолибди, шунда ерга ётиб, ўзини ўликка ўхшатиб, ҳаракатсиз ё...
Икки савдогар
Бир бор экан, бир йўқ экан, битта бой савдогар билан битта камбағал савдогар бўлган экан. Улар жуда қалин дўст эканлар. Камбағал савдогар узоқ сафарга савдо важи билан кетмоқчи бўлибди. Қимматбаҳо темир буюмларини бой савдогар дўстиникида қолдирибди....
Дўстлик
Бир куни Олмахон дарахтдан-дарахтга сакраётиб, ботқоққа тушиб кетибди. Қанча зўр бериб уринса ҳам, ботқоқдан чиқиб кета олмабди. Бечора олмахон йиғлаб-йиғлаб ёрдамга чақира бошлабди. Какку қуш олмахоннинг ботқоқда ётганини кўриб, қандай ёрдам беришни...
Душманнинг катта-кичиги бўлмас
Ўтган замонда Ясар мамлакати подшосига қарашли чўллардан бир гуруҳ карвон ўтиб келаётган экан. Жазирамада ҳолдан тойган кишилар кечки салқинда бир оз дам олмоқчи бўлиб тўхташибди. Чўлда сичқонлар кўп экан. Шу куни сичқонларнинг маликаси ўртоқлари бил...
Икки эчки
Икки қайсар эчки бўлган экан.Кунлардан бир куни иккаласи анҳор устидаги якка чўп кўприк устида учрашиб қолишибди. Иккисидан бири йул бериши керак экан.— Йўл бер! — дебди бири.— Сен йўл бер! — дебди иккинчиси.— Сени деб орқамга қайтаманми? — дебди бир...
Сабр таги — сариқ олтин
Ўтган замонларда Боқижон номли бир йигит яшаган экан. Унинг ота-онаси ўлиб, улардан бир танобча ер қолган экан. Боқижон шу ерда кеча-кундуз ишлаб, олган ҳосили билан ўз рўзғорини тебратар экан. Унинг экинлари айни пишар чоғида бойлар, судхўрлар сувни...
Сичқонлар тортишуви
Бир бор экан, бир йўқ экан, икки сичқон бор экан. Бу сичқонлардан бири шаҳарда, иккинчиси қишлоқда яшар экан.Кунлардан бир куни бу сичқонлар бир-бирлари билан танишиб қолибди. Бундан кейин дўст бўлишга аҳдлашибдилар.Биринчи бўлиб қишлоқда яшовчи сичқ...
Дўстлик синовда чиниқар
Бир бор экан, бир йўқ экан, бир ку ни барг билан кесак дўст бўлишибди. Улар бир-биридан ажралмасликка аҳд қилишибди ва оғир кунларда бир-бирларига ёрдам беришга ваъдалашибди.Улар аҳил яшай бошлабдилар.Кунлардан бир кун қаттиқ шамол турибди.Шамолнинг ...
Бароқхон
Бир бор экан, бир йўқ экан, битта бароқ мушук бор экан. У якка ўзи катта чинор тагидаги бир уйда яшар экан.Кунлардан бир куни мушукнинг бу ерда яшашини қарға билиб қолибди ва буни ҳамма ҳайвонларга айтиб қўйибди. Қарғадан бу гапни эшитган типратикан ...
Бирлашган ўзар, бирлашмаган тўзар
Бир бор экан, бир йўқ экан, қадим замонда бир кўр билан бир шол бор экан. Булар чўлдаги бир қишлоқда яшар эканлар. Қишлоқни фалокат босиб, ҳамма кишлоқдан қочиб кетибди. Фақат бу икки киши — кўр билан шолгина қолибди. Булар иккаласи қутулишдан умидла...
Ақл билан бахт
Ақл билан Бахт дўст бўлишибди. Бир куни иккиси чойхонага кириб, чой ичишиб, у ёқ-бу ёқдан гаплашиб ўтиришса, кўчадан бир ўтинчи ўтибди.Ақл:— Шу бечоранинг ҳам бахти очилиб, бола-чақасини бемалол боқадиган куни бормикан, оғайни. Сиз шу ўтинчига ҳам би...
Давлат — оғиз бирликда
Қадим замонда бир бойнинг уч ўғли бўлган экан. Бой жуда бадавлат экан. Бой ўзининг ҳаётлигида ўғилларини уйлантирибди. Катта келин жуда жанжалкаш, ўртанча келин мол дунёга ҳирс қўйган, кичик келин эса жуда хушфеъл экан. Бой ўлганидан сўнг, ўғиллари о...
Хотиннинг яхши-ёмони меҳмон келганда билинар
Бир бор экан, бир йўқ экан, бир эр-хотин бор экан. Эр овчилик билан шуғулланар экан. Унинг отаси улардан узоқроқ жойда яшар экан.Бир куни эр овга кетганида биров эшикни тақиллатиб, «Ҳазратқул» деб чақирибди. Унинг хотини эшикни очмай, ичкаридан туриб...
Фойдали ёлғон
Бир бор экан, бир йўқ экан, чол билан кампир бўлган экан. Уларнинг икки қизи ва уч ўғли бор экан. Чол-кампир рўзғор тебратишга жуда қийналар экан, болалари эса ҳали ёш экан.Бир куни ўзлари ҳам, болалари ҳам жуда оч қолишибди. «Нима қилсак экан», деб ...
Қайнона билан келин
Бир бор экан, бир йўқ экан, яқин замонда бир қайнона билан келин бўлган экан. Кампирнинг ўғли савдогар экан. Бир куни йигит сафарга кетаётиб, бир нечта кўйларни сўйиб, хотинига «онамга яхши қарагин деб тайинлаб кетибди. Эртаси куниёқ келин қайнонасиг...
Искандар билан бойнинг қизи
Бир бор экан, бир йўқ экан, ўтган замонда бир қишлоқда жуда ҳам камбағал бир подачи чол бўлган экан. Чолнинг битта-ю битта Искандар деган ўғли бор экан. У жуда зийрак, меҳнатсевар бола бўлиб ўсибди.Қўшни қишлоқда бир бой яшар экан. Унинг битта-ю битт...
Эшмат билан Тошмат
Бир бор экан, бир йўқ экан, ўтган замонда икки дўст яшаган экан. Улардан бирининг исми — Эшмат, иккинчисиники Тошмат экан. Улар ўрталаридан қил ўтмас яқин дўст экан. Икковлари ҳам жуда камбағал экан.Кунлардан бир кун улар Хизр ёнига илтимос билан бор...
Ўтинчининг бахтли хотини
Бир бор экан, бир йўқ экан, бир подшо бор экан. Бир хотинини подшо қўйиб юборган экан.Кунлардан бир куни подшо ўзини танитмай, шу хотинининг уйига кириб борибди ва:— Тангри меҳмон олинг, — дебди. Хотин эшикни очиб:— Тангри меҳмонга эшигимиз очиқ, — д...
Эплик билан сеплик
Бир бор экан, бир йўқ экан, қадим замонда икки ўртоқ бўлган экан. Иккови ҳам тўй қилиб уйланишибди. Улардан бирининг хотинининг сепи кўп экан, уни «сеплик келин» дейишар экан.Бир куни уларникига ўртоғи меҳмон бўлиб келибди. Уларнингуйи тартибсиз, чан...
Олтин олма
Ўтган замонда икки қўшни яшаган экан. Бири бой, лекин бефарзанд, иккинчиси эса бола-чақаси кўп-у, бироқ ниҳоятда камбағал экан.Бола-чақаси кўп камбағал қўшнининг уйи кеча-ю кундуз шовқин-сурон, тўполон, бағир-буғур бўлиб, бой қўшнисига ҳеч тинчлик бе...
Ақл билан давлат
Бор экан-да, йўқ экан, оч экан-да, тўқ экан, қадим замонда, Марғилон томонда Ақл билан Давлат бўлган экан. Бир куни Ақл билан Давлат учрашиб қолишибди. Икковлари баҳслашиб қолибдилар. Шунда Давлат Ақлга:— Мен сендан устун тураман. Сен бўлмасанг ҳам, ...
Қўшни келди — кўмак келди!
Қадим замонда бир бечора камбағал эр-хотин яшар экан. Уларнинг экин экишга на ерлари, на ейишга овқатлари бор экан. Доим камбағалликларидан нолиб юрар эканлар.Уларнинг бадавлат бир кўшниси бор экан. Қўшнисининг уларга раҳми келиб, юз тилла берибди ва...
Тешик данак
Бир золим подшонинг замонида қайноналар билан келинлар бир-бирига ит-мушук экан.Ўша замонда бир кампир ўғли, келини ва набиралари билан яшаб келган экан. Кампир бир ҳужрада ўз йиртиқ-ямоқларини ямаб ўтирар, келиннинг берган овқатларига, қилган миннат...
Меҳр
Бир бор экан, бир йўқ экан, ўтган замонда бир ака-ука бўлган экан. Акасининг учта фарзанди бор экан. Укаси эса ёлғиз ўзи яшар экан.Баҳорда иккаласи тенг шерикка буғдой экишибди. Куз келибди, буғдойни йиғиштириб, акасининг уйига олиб келишибди, иккига...
Ўғри
Бир бор экан, бир йўқ экан, қадим замонда бир мамлакатнинг подшоси бор экан. Унинг хазинасига ўғри тушибди. Подшонинг ясовуллари ўғрини қўлга туширишибди. Подшонинг буйруғи билан ўғрини ўн беш йилга зиндонбанд қилишибди.Кунлардан бир куни ўғри ясовул...
Эшагим ёш эди
Хонларнинг зулмини, қийинчиликни кўп кўрган бир камбағал юртга подшо бўлиб қолибди. Олдига арзи-додга келган фуқароларни сипоҳлар киришга қўймай, улар қайтиб кетиб қолмасинлар деб, қопуғ олдига шилдирайдиган темирларни осиб ташлаган экан. Сал шилдира...
Роҳатижон
Бир кампирнинг уч ўғли, бир қизи бор экан. Ҳаммаси уйли-жойли экан. Лекин келинлари кампирга яхши қарашмас экан.Бир куни катта ўғли онасидан хабар олгани келибди. Кампирнинг «Сув-сув ойимга борайми, Қум-қумхонникига борайми, алла боламникига борайми,...
Аттанг
Бир бор экан, бир йўқ экан, бир подшо бор экан. Унинг якка-ю ягона қизи бор экан.Кунлардан бир кун у боққа сайрга чиқмоқчи бўлибди. Унинг ўз канизаклари билан боққа чиқишини эшитган қўшни юрт подшосининг ўғли яшириниб ўша боққа кириб олибди. Подшонин...
Мерос
Бир бор экан, бир йўқ экан, қадим замонда, бир қишлоқда Қамбар исмли чол яшар экан.Унинг учта ўғли бўлиб, оналари ёшлигида вафот этган экан. Қамбар ўғиллари вояга етганида уларни уйлантириб қўйибди. Ўзи эса борган сари ҳолдан тойиб, кучдан қолиб бора...
Нима эксанг, шуни оласан
Бир бор экан, бир йўқ экан, қадим замонда бир чол яшаган экан. Унинг хотини вафот қилган, чол балоғатга етган ўғли билан бир ўзи қолган экан.Отаси ўғлини икки йилдан кейин уйлантирибди. Келини ишёқмас, қўпол экан. У ҳар куни арзимаган нарсалардан жан...
Ҳар кимнинг боласи ўзига ширин
Ўтмишда бир деҳқоннинг ўғли бўлган экан. У ниҳоятда меҳнатсевар, серғайрат бўлгани учун эрталабдан кечгача кун қизиғида оёқ яланг, бош яланг бўлиб бир яктакда кетмон чопар экан. Ўғлини бу ҳолда кўрган отасининг унга раҳми келиб:— Эй, болам, кун қизиғ...
Ота улуғ, отадан меҳмон улуғ
Бир бор экан, бир йўқ экан, Бойсун томонда Мурод бобо деган анча ёшга бориб қолган бир киши яшар экан. Мурод бобонинг учта ўғли бўлиб, куч-қувватда ҳеч ким уларга баробар келолмас экан. Улар ақл-фаросатда ҳам ҳаммага ибратли бўлиб ўсишган экан. Уларн...
Одил подшо
Қадим замонда бир подшо ўтган экан. У подшолик қилган даврда бир киши бир кишидан ер сотиб олибди. Ер сотиб олган киши ерни шудгор қилаётганида бир кўза олтин чиқибди. У киши ер сотган кишига айтибди:— Сотган ерингдан бир кўза олтин чиқди, у сеники, ...
Бале, бале, бале
Чол билан кампирнинг бир кичкинагина ҳовлиси бор экан. Чол шу ҳовлисига тарвуз экиб, бир тупини кўкартирибди. Тарвуз палак отиб гуллабди ва биттагина тарвуз қилибди. У катта бўлиб пишибди. Тарвуз пишган вақтда чол билан кампир маслаҳат қилишибди. «Бу...
Искандарнинг шохи бор
Искандар Зулқайнарнинг икки чаккасида шохи бор экан. Қачон сочини олдирмоқчи бўлса, сочини олган сартарошни бировга айтиб қўйишидан қўрқиб, дарров бошини кесар экан. Искандарнинг ҳар сочини олганда биттадан сартарош ўлиб, сартарош камайиб кетибди. Ис...
Бола — подшо
Бир бор экан, бир йўқ экан, ўтган замонда бир подшо бўлган экан. У доим мақтаниб, «дунёда мендан зўр подшо йўқ» деб юрар экан.Бир куни унинг яқин дўсти саройга меҳмон булиб келибди. Подшо дўстига:— Дунёда мендан зўр подшо бўлмаса керак, — дебди.— Эи ...
Табиб билан касал
Бир киши куйган нонни еб, юрак оғриғи касалига учраб қолибди ва табибга бориб, керакли дори сўрабди.Табиб у кишига кўз оғриганда қуядиган доридан бериб, ҳар куни кўзига қуйиб туришни тайинлабди.У киши ҳайрон бўлиб:— Менинг кўзим эмас, юрагим оғрияпти...
Ҳамён
Бор экан-да, йўқ экан, қадим замонда бир чолу кампир бўлган экан. Улар жуда қашшоқ яшашар экан, зўрға кунлари ўтар экан. Ниҳоят қашшоқлик чолнинг жонига тегибди ва кампирига шундай дебди:— Эй, кампир, қачон пешонамизнинг шўри арир экан. Ҳамма бало са...
Булбул
Боғбон боғда ишлаб юрган экан. Бир булбул келиб ҳадеб сайрайверибди. Шунда тузоқни кўрмаган булбул дарахтга учиб келиб қўнибди ва тузоққа илиниб қолибди. Буни кўргаи боғбон, уни олиб тушибди. Қафас топиб келиб, булбулни солиб қўйибди.Бир куни булбул ...
Сирингни сиртга чиқарма
Бир бор экан, бир йўқ экан, ўтган замонда бир киши бўлган экан. У жуда ҳам ҳайвонлар тилини ўрганмоқчи бўлибди. Ҳайвонлар тилини биладиган битта одам бор экан. У ўшанинг ёнига илтимос қилиб борибди. У анчагача ўргатишга рози бўлмабди. Ҳадеб зўрлайвер...
Ўжарвой билан вафодор ит
Бир бор экан, бир йўқ экан, бир дарёнинг бўйида чол билан кампир яшаган экан. Уларнинг якка-ю ягона, кўзларининг оқу қораси, кексайганда кўрган эркатой бир ўғиллари бор экан.У жуда ҳам шўх бўлгани учун унга Шўхвой деб исм қўйишган экан. Лекин кейинча...
Тил ўрганмоқчи бўлганлар
Бир бор экан, бир йўқ экан, бир замонлар уч тожик йигити бўлган экан. Улар аҳил дўст экан, бир куни маслаҳатлашиб, ўзбек тилини ўрганмоқчи бўлишибди. Шу мақсад билан Ўзбекистонга йўл олишибди.Улар йўлда келаётганларида, бир ерда бир тўда одамлар «биз...
Чўпон йигит билан бой
Бир бор экан, бир йўқ экан, қадим замонда бир бошпанасиз чўпон бор экан. У жуда қашшоқ ва кимсасиз экан. Лекин чўпон жуда меҳнаткаш экан, доимо одамларнинг оғирини енгил қилиб, қўлидан келган ёрдамини аямас экан. Чўпон тақдир бир кун келиб унга кулиб...
Арпа
Бор экан-да, йўқ экан, оч экан-да, тўқ экан, бир чол-кампир бор экан. Улар жуда камбағал экан. Бир куни кампир чолига:— Чол, шу, арпа эксангиз, балки бир кунимизга ярармиди, — дебди.Чол озгина ерига арпа экибди, лекин сал вақт ўтмай касал бўлиб, ўлиб...
Ҳақ ҳукм
Қадим замонларда бир камбағал бир бойдан ўн тилла пул қарз олган экан. Бой:— Пулимни бер, — деб қистайверибди. Камбағал ҳеч иложини тополмай:— Пулингни бозордан кейин оласан, агар беролмасам, сонимдан бир қадоқ гўштимни тилиб ола қол, — дебди.Бозорда...
Боғ
Бир бор экан, бир йўқ экан, бир подшо бор экан. Бир куни подшо вазирини чақириб:— Мен сенга қирқ кун муҳлат бераман. Шу вақт ичида катта бир боғ пайдо қилгин. Мен шу боғга сайрга чиқаман, — дебди.Вазир уйга келиб қайғурибди, буни кўрган қизи отасидан...
Тўғрилик ҳақида
Қадим замонда бир подшо бўлган экан. Подшо ўз саройига катта айвон солдирмоқчи бўлибди. Бунинг учун турли мамлакатлардан энг яхши усталарни чақиртирибди. Усталар қисқа вақт ичида жуда катта айвон қуришга киришибди. Айвон битай деб қолганида битта чет...
Омонат
Бир бор экан, бир йўқ экан, бир эр-хотин бор экан. Бир куни хотини оғир касал бўлиб қолибди. У йигит хотинини жуда ҳам яхши кўрар экан. Хотини қазо килгач, уни кўмиб, гўрининг тепасидак кетмай, хафа бўлиб ўша ерда ётаверибди. Соч-соқоллари ҳам ўсиб к...
Уч насиҳат
Бор экан-да, йўқ экан, оч экан-да, тўқ экан, ўтган замонда бир савдогар яшаган экан. Унинг битта-ю битта ўғли бор экан. Хотини фарзанд кўрганидан кейин кўп ўтмай ўлиб кетган экан. Савдогарнинг ўзи ҳам кўп вақт касал бўлиб ётибди. Бу вақт ичида бисоти...
Ҳақ сўзга завол йўқ
Бир бор экан, бир йўқ экан, қадим замонда ака-ука бўлган экан. Улар жуда иноқ яшашар экан, лекин ниҳоятда камбағал эканлар. Ака-ука ўзларига тўқ яшашни, уйланишни орзу қилар эканлар. Бунинг турли йўлларини ўйлай бошлашибди.Кунлардан бир кун акаси ука...
Виждонли йигит
Бир бор экан, бир йўқ экан, қадим замонда бир чол билан кампир яшаган экан. Уларнинг битта-ю битта ўғиллари бор экан. Унга ёшлигидан яхши тарбия беришибди. У ақлли, виждонли, инсофли йигит бўлиб ўсибди.Йигит бир куни қараса, ариқда битта қизил олма о...
Подшо, вазир ва бойўғли
Ўтган замонда бир подшо-ю бир вазир бўлган экан. Улар жуда золим, адолатсиз бўлганидан қашшоқ халқ адолатли подшо юртига кўча бошлабди. Бу ҳол подшо билан вазирни ҳам ташвишга солибди.Бир куни вазир бир дарахтнинг ёнидан ўтиб кетаётиб, икки бойўғлини...
Подшо билан вазир
Кунлардан бир куни подшо билан вазир йўлда кетишаётган экан. Йўл четида бир кекса чол жуда қариб, букчайиб қолганига қарамай, қўш ҳайдаб юрган экан.Подшо билан вазир унга яқинлашиб қолганларида отларини тўхтатибдилар. Подшо чолга:— Ҳорманг, бобо, ёшл...
Қари билганни пари билмас
Ўтган замонда, Хоразм деган томонда бир подшо яшаган экан. У доим саёҳатга чиққанида ўн тўрт-ўн беш ёшдаги йигитларни ўзи билан бирга олиб кетар экан. Подшо саёҳатдан қайтгунча ҳалиги ёш йигитлар улғайиб қолар экан.Кунлардан бир кун подшо сафарга чиқ...
Ақл ва бойлик
Бир чолнинг тўрт ўғли бор экан. Бир куни чол: — Ўғилларим, мен қариб-қартайиб қолдим, — дебди. — Орангиздан биттангиз оила бошлиғи бўлишингиз керак. Кимки ақлли ва давлатманд бўлса, у менга меросхўр бўлади. Ҳар қайсингиз менга ақлли ва давлатли эканл...
Подшо билан чўпон
Бир бор экан, бир йўқ экан, ўтган замонда бир подшо бўлган экан. У жуда ҳам отларни яхши кўрар экан. Шунинг учун ҳам юртидаги барча зўр отларни йиғиб, саройида отлар учун махсус отхона ва отбоқарлар тайинлаган экан.Подшо ҳар куни ўзи отлардан хабар о...
Золим хон ва зийрак деҳқон
Бор эканда, йўқ экан, қадим замонда бир золим хон бор экан. У ўзининг золимлиги билан донг таратган экан. Хон ўз еридан одам ўтказмаслик учун чегарадаги дарё кўпригига жаллод қўйибди.Кўприкдан ўтган кишидан жаллод:— Йўл бўлсин? — деб сўрар экан. Агар...
Ёлғон
Қадим замонда бир ака-ука бор экан. Акаси подшо ҳузурида хизмат қилар экан, укаси эса уйда қолар экан. Акаси гапирганда жуда кўп ёлғон қўшар экан. Ёлғон гапларни ростдек қилиб гапиришга уста экан. Подшо унинг ҳамма ёлғон гапларига ишонар экан. Доим у...
Тентак подшо
Бир тентакка отасидан подшолик мерос қолибди. У тентак гап-сўзда йўқ экан. Бирор йиғилишда гапирмоқчи бўлса, маза-бемаза гапларни гапириб қўяр экан. Бундан вазирлари кўп ўсал бўлишар экан. Улар бир куни маслаҳат қилишиб, подшога шундай дейишибди:— Та...
Ақлли, идрокли, зеҳнли
Ўтган замонда бир бой яшаган экан. Унинг уч ўғли бўлиб, учаласи ҳам зўр билимдон экан.Кунлардан бир куни мўйсафид ота бетоб бўлиб ётиб қолибди. У учала боласини олдига чақириб, насиҳат қилибди:— Болаларим, агар қазом етиб ўлсам, боғдаги катта узумнин...
Бек билан деҳқон
Бир деҳқон қўш ҳайдаб турган экан, подшонинг қушбегиси от миниб катта йўлдан ўтиб қолибдй. Деҳқонга кўзи тушиб:— Ҳорманг! — дебди.Деҳқон эшитса ҳам ўзини эшитмаганга солиб, «хўш, жонивор!» деб ҳўкизларини қайтариб, ерни ҳайдай берибди. Бек «Қулоғи ка...
Икки донишманд
Кунлардан бир совуқ кунда бир подшо бир донишманд чол билан йўлда кетаётса, бир киши ер ҳайдаётган экан. Шунда донишманд чол ҳалиги кишига:— Тўққизни учга бермабсиз-да, иним, — дебди. Ҳалиги киши эса:— Тўққизни учга берай десам, ўттиз олтиликдан ортм...
Қайси ерда чивин йўқ
Бурунги замонда Ҳусайн Бойқаро деган подшо яшаган экан. У вазири Шералига:— Қайси ерда чивин бўлмайди? — деб савол берибди. Шерали ўйланмасдан:— Одам йўқ ерда чивин бўлмайди, — деб жавоб берибди.Шундай қилиб, булар иккиси отга миниб, одам йўқ ерларни...
Бажариб бўлмайдиган буйруқ
Бир подшо вазирини чақириб, буюрибди:— Бир иморат қурдиргин. Иморатнинг тепаси осмонга, таги ерга тегмасин.Вазир:— Хўп, майли. Мен айтганларингизни бажараман. Лекин сиз ҳам қовоққа ўхшаган йўл-йўл очиқ сават тўқитинг. Мен ишлаётган жойга шу саватда с...
Донишманд йигит
Қадим замонда бир подшо ўтган экан. Подшо ҳукм чиқаришда гуноҳкор ва гуноҳсизларни чек ташлаш йўли билан аниқлар экан. Гуноҳкор деб топилган одамни подшо ўз олдига чақириб бир қутини кўрсатар экан. Унинг ичида иккита қоғозга, бирига «ўлим», иккинчиси...
Ака-ука
Бир бор экан, бир йўқ экан, ўтган замонда бир ака-ука бор экан. Акаси кунда эрталаб чиқиб кетиб, кечқурун қайтар экан. Укаси уйда қолар экан.Бир куни акаси кечқурун келганида укаси:— Ака, сиз ҳар куни эрта кетиб, кеч қайтасиз. Эртага ўзингиз билан ме...
Доно деҳқон
Кунлардан бир куни бир камбағал деҳқон бойга ғоз олиб келиб, эвазига бир оз жавдар сўрабди. Бой унга:— Сен билан етти кишимиз: мен, хотиним, икки ўғлим, икки қизим. Ҳаммамизга шу ғозни бўлиб бергин,— дебди.Шунда деҳқон ўйлаб туриб:— Сиз шу уйнинг бош...
Илм афзал
Бир бор экан, бир йўқ экан, ўтган замонда, Бухородан узоқда, Урганч чўли этагида, Қальайи Миришкор деган қишлоқда бир қария яшаган экан. Чол «ўзим омилигимча қолдим, қани энди ўғилларим ўқиб одам бўлса», деб орзу қилар экан. Бобонинг саккиз ўғли ва б...
Ҳунарлига ўлим йўқ
Бурунги замонда бир подшо ўтган экан. Бир куни подшо бир камбағалнинг қизини олмоқчи бўлиб, совчи юборибди. Совчилар келиб, подшонинг сўзини қизга айтишибди. Камбағалнинг қизи совчиларга:— Подшога бориб айтинглар, олмоқчи бўлса, мен ҳам розиман. Леки...
Дангаса чол
Бурунги замонда бир чол билан кампир бўлган экан. Уларнинг биргина сигирлари бор экан. Шу сигирга ем-хашак солиш, сув беришга чол-кампир жуда эринар эканлар.Бир куни чол-кампир бу ишни бир-бирларига буюриб, сансалор қилиб, айтишиб қолишибди. Шундан к...
Ноқулай маслаҳатчи
Қадим замонда Ноқулай маслаҳатчи деган бир киши бўлган экан. Халқ орасида кимнинг бошига мушкул иш тушса, шу кишини чақиртириб келиб маслаҳат сўрар, унинг берган маслаҳати билан иш қилар экан. Бир кишининг жинбир шохли ҳўкизи бор экан. Шу ҳўкиз бир к...
Балиқ сотувчи Аҳмад
Бир бор экан, бир йўқ экан, бир қишлоқда эр-хотин яшар экан. Хотини ақлли, тадбиркор, эри бўлса аҳмоқроқ, бўшанг экан. Бечора хотини саҳардан то шом қоронғусигача ишлар экан, эри бўлса лақиллаб юрар экан.Бир куни хотини эрига:— Бирорта иш билан шуғул...
Фаросатсиз эшак
Бир эшак бор экан. У ўзини жуда ақлли деб билар экан.Кунлардан бир куни у бир боққа кирибди. Қараса, дарахтларда мевалар, полизда қовун-тарвуз-у, қовоқлар пишиб ётган эмиш.Эшак дарахтлардаги меваларга, полиздаги қовоқларга қараб, диққат қилибди. Шалп...
Паришонхотир
Бир бор экан, бир йўқ экан, қадим замонда бир паришонхотир одам бўлган экан. Бир куни паришонхотир хотинига:— Эртага саҳарда туриб, сайилга бораман. Кийимларимни тайёрлаб қўйгин, — дебди.— Келишда менга бирорта совға олиб келинг, — деб илтимос қилибд...
Ота насиҳати
Бор экан-да, йўқ экан, оч экан-да, тўқ экан, бир деҳқон ўтган экан. Унинг учта ўғли бор экан. Уч ўғлидан иккитасини уйлантириб, жойлаган экан. Улар ўз оилалари билан алоҳида бўлиб чиқиб кетишган экан.Кенжа ўғли отаси билан қолибди. Отаси анча кексайи...
Ақлсизга минг сўз оз
Бор экан-у йўқ экан, бир чол билан кампир бўлган экан. Уларнинг битта-ю битта ўғли бўлган экан. Бир куни чол:— Эй кампир, шу ўғилни уйлантирсак, сен ҳам, мен ҳам қаридик, рўзғор ишларини келин бажарса, қандай бўларди, — дебди. Кампирга бу гап маъқул ...
Хўжа тамбал
Бир бор экан, бир йўқ экан, бир Хўжа тамбал бўлган экан. У шунчалик тамбал эканки, ҳатто уйдан эшикка чиқишга ҳам эринар, юз-қўлини ювмас, иш қилмас, ялқовлигидан ўрнидан ҳам турмас экан.Овқатни ер экан-у, ухлар экан. Охири шундай шишиб кетибдики, ов...
Ўзига лойиқ иш
Кунлардан бир куни йўлда чўлоқ, кўр ва кар учрашиб қолишибди. Бундан кейин доим бирга бўлишга аҳдлашибди. Улар «қандай қилиб пул топсак экан», деб роса ўйлашибди. Охири бойнинг ёнига бориб, бирор енгилроқ иш сўрашибди.Бой уларнинг учовига ҳам иш тақс...
Етти дангаса
Бир куни етти дангаса бозорга ўйнагани чиқишибди. Юриб-юриб қоринлари очибди. Улар пул йиғишиб, еттита хурмачада қатиқ ва еттита нон олишибди. Олган нарсаларини ейиш учун жой излашиб, бир чеккага ўтишибди. Улар атрофга қарасалар, қўлларини ювиш учун ...
Машқ-да
Бир подшо ўз хотини билан овга чиқибди. Йўлда осмонда бир қушни кўриб, подшо хотинидан:— Мана шу учиб бораётган қушни отиб туширайми? — деб сўрабди. Хотини розилик берибди. Шунда подшо пойлаб туриб, милтиқдан бир ўқ узиб, қушни уриб туширибди. Подшо ...
Ақлсиздан нодон маслаҳат олар
Кунлардан бир куни Эшчонбойнинг жўхорисига Матчонбойнинг туяси кирибди. Ўша замонларда анчайин гапга ҳам қозининг олдига бораверишар экан. Туяни уч киши тутиб турибди, бир киши қозининг оддига бориб:— Қани, қози бува, Эшчонбойнинг жўхорисига Матчонбо...
Дангасалар
Бир бор экан, бир йўқ экан, бир подшо ўтган экан. Бир куни подшога, «қишлоқнинг чекка жойида учта дангаса очликдан ўлай деб ётишса ҳам, меҳнат қилишни сира ҳам истамас эканлар», деган хабарни етказишибди.Подшо одамларига ўша уч дангасани олиб келишни...
Ширин уйқу
Бир одамнинг учта ўғли бор экан. Шу одам ўлаётганида болаларига: «Уйқуни ширин қилиб ухланг, овқатни ширин қилиб енг», деб васият қилиб ўлибди. Бу гапни иккита катта ўғли бир хил тушунибди, кичик ўғли эса ундан бошқача тушунибди.Иккита катта акаси ер...
Ҳар кимнинг меҳнати ўзига ширин
Бир ота-онанинг якка-ю ягона ўғли бўлган экан. Бола ота-онасининг тарбиясида катта бўлибди. Бола вояга етгач, отаси ўғлини чақириб:— Ўғлим, энди катта йигит бўлиб қолдинг, бирор ҳунар ўргангин, хор бўлмайсан, — дебди. Бола:— Хўп, — дебди.Эртаси ишга ...
Ношуд чол
Бор экан-да, йўқ экан, оч экан-да, тўқ экан, бир чол билан кампир бор экан. Уларнинг фарзанди йўқ экан. Жуда камбағал яшашар экан. Бир куни икковлари жуда оч қолишибди, ейишга ҳеч нималари қолмабди. Шунда кампир чолни койиб:— Ҳой чол, уйда ўтираверас...
Кийик билан кади
Бор эканда йўқ экан, оч эканда тўқ экан. Бир кийик бор экан. У кийикнинг тоғ камарида уяси бор экан. Уясининг ёнида бир терак бор экан. Бир одам келиб шу теракка кади осиб қўйибди. Кади шамолдан кунин тарақлаб, тунин тарақлаб турар экан. Кади осилган...
Қарға билан қўзи
Бор экан, йўқ экан, бўри баковул экан, тулки ясовул экан, қарға қақимчи экан, чумчуқ чақимчи экан, ўрдак сурнайчи экан, ғоз карнайчи экан, товуқ тақ этди, билмадим қаққа кетди.Бир қарға билан қўзи бор экан. Қарға қўзи ёнига бориб:— Сени ейман, — дебд...
Ҳийлагар бедана
Бор эканда йўқ экан, битта зағизғон бўлган экан. У бир туп дўлананинг тепасига ин қўйибди ва бешта бола очибди. Болалари энди учирма қилишга яқинлашган кунларда ундан бир оч тулки хабардор бўлиб қолибди. Тулки зағизғонга дўқ қилиб, болаларини ейиш па...
Сусамбил
Бор экан-у йўқ экан, оч экан-у тўқ экан, бўри баковул экан, тулки ясовул экан, қарға қақимчи экан, чумчуқ чақимчи экан, ўрдак сурнайчи экан, ғоз карнайчи экан.Ўтган замонда бир бой бор экан. Унинг эшаги ва бир ҳўкизи бор экан. Унинг ери кўп экан, қар...
Лайлак билан тулки
Лайлак билан тулки дўст бўлган экан. Қимматчилик вақти келиб, иккиси бола-чақаси билан оч қолибди. Бир кун лайлак тулкига:— Тулкибой, сен уйга қараб ўтир. Мен учиб бориб ўзимизга ва болаларимизга овқат топиб келай, — дебди.Тулки рози бўлиб, уйда бола...
Ботир эчки
Ўтган замонда бир фақир эр-хотин бўлар экан. Уларнинг бисотида фақатгина битта эчкиси бор экан. Эчкисига ҳар куни бир сиқим қуруқ хашакни бериб, елинларига муштлаб кунига бир коса сут соғиб олишар экан. Уларнинг кунлик овқати шу бир коса сут билан ўт...
Бузоқ, эчки ва қўзи
Бор эканда йўқ экан, бир дангаса бор экан, ҳеч ишга тоби йўқ экан. У ҳатто шу даража дангаса эканки, кунга чиқиб ўтиришни ҳам хушламас экан.Унинг биргина хотинидан бошқа ҳеч кими йўқ экан. Баҳор келиб, ўтлар кўкариб, ёзнинг иссиқ кунлари келмасдан бо...
Тулкибой
Бир куни тулкибой чангалзорда овқат қидириб юриб, бир ангишвона топиб олибди. Тулкибой юриб-юриб бир кампирнинг уйига келиб қолибди.Кампирни кўриб:— Она, сенга шу ангишвонани эртагача қолдириб кетаман, эрталаб келиб оламан, — деб чиқиб кетибди. Ўзи э...
Кампир билан шақол
Бир кампир: «Шақолнинг дастидан дод!» дебди: Шақоллар келади ҳар ёқдан хезлаб,Товуғимнинг ётган жойини излаб.Патини юлади, гўштини тузлаб,Бу шақоллар мени ҳароб айлади.Кечалар қаерда юради улиб.Товуқларнинг ётган жойини билиб,Олиб қочар даштга томоғ...
Тулки билан бўри
Қадим замонда бир чол билан кампир бор экан. Уларнинг бир ола сигири бор экан. Кунлардан бир куни чол:— Эй кампир ола қопнинг унидан, ола сигирнинг мойидан бир кўмач қил, — дебди.Шунда кампир ола қопнинг унидан, ола сигирнинг мойидан бир катта кўмач ...
Қумурсқа
Ўтган замонда бир киши сафарга чиққан экан. Бир сойдан ўтишга тўғри келибди. Қиш вақти экан. Сув музлаган экан. Эшакнинг кейинги оёғи музга тойиб, йиқилиб бели синибди… У киши хафа бўлиб, музга қараб шундай дебди:— Эй муз ака, сен ўзинг кимдан зўрсан...
Эчки, қўй ва бўрилар
Бир бор экан бир йўқ экан, қадим замонда бир одамнинг бир эчкиси билан бир қўйи бўлар экан. У қўй билан эчкини роса боқиб семиртирган экан. Бир куни эчки эгасининг «Эчкини сўйиб еймиз», деган сўзини эшитиб, тезда қўйининг ёнига етиб борибди-да:— Эй д...
Оч бўри
Бор эканда йўқ экан, оч эканда тўқ экан, бир оч бўри бўлган экан. Кунлардан бир куни у дон еб юрган бир хўрозни кўриб қолибди. Бўри хўрозни ушлаш пайига тушибди. Хўроз қанотини ёзиб қақ-қақ, дейман деб турган экан, бўри лип этиб келиб хўрознинг қанот...
Қўнғиз бикач
Бир бор экан, бир йўқ экан, қадимги замонда бир Қўнғиз бикач бор экан. У ёлғиз яшар экан. Кунлардан бир кун Қўнғиз бикач эрга тегмоқчи бўлиб, йўлга чиқибди. Неча ой, неча кун йўл юриб, йўл юрса ҳам мўл юриб бир саҳрода кетаётганда, бир мол боқиб юрга...
Чу-чу мекунам
Бир бор экан, бир йўқ экан, ўтган замонларнинг бирида бир чумчуқ бўлган экан. Кўрмаган жойи, юрмаган ери йўқ экан. Кунлардан бир куни овқат излаб юриб, даладан бир кўсак топиб олибди. Чумчуқ ўзида йўқ хурсанд бўлиб, кўсакни тишлаганича кўсак чувиб ўт...
Қўй билан бўри
Бор экан-да, йўқ экан, оч экан-да, тўқ экан, ўтган замонда бир она қўй билан бир қари бўри ўтган экан.Қўйнинг тўртта қўзиси бор экан. Бўри қўзиларнинг барра гўштларини ейиш орзусида доим пайт пойлаб юрар экан, аммо ҳеч иложини қилолмас экан. Охири бў...
Овчи, Кўкча ва Доно
I Бир замонда бир овчи бор экан. Бир куни у далага чиқибди, ерга тузоқ қўйиб, ўзи бир пана жойда пусиб ўтирибди. Бир гала каптар учиб келиб, чинорга қўнибди, ерга тушиб донламоқчи бўлибди. Каптарлар орасида Кўкча деган кекса бир каптар бор экан. У к...
Ўтинчи чол билан тулки
Бир камбағал чол бор экан. Ҳар куни чўллардан ўтин-чўп, янтоқ териб, эшагига ортиб келиб, бозорда сотар экан. Ҳар куни чол чўлга ўтинга чиқиш вақтида хотини иккита чавати қилиб берар экан. Кунларнинг бирида чол чўлга кетаётса, бир тулки йўлини тўсиб...
Чивинбой
Чивинбой учиб бориб, янтоқ устига қўнибди. Янтоқнинг тикани унинг тумшуғига кирибди. Чивиннинг қаҳри келиб, эчки акасининг олдига борибди:— Эчки ака, эчки ака, шу янтоқни есангиз-чи, — дебди.Эчки:— Қоч, ўшанга мени рўпара қилма! Кўм-кўк ўт, барра май...
Тулки билан товус
Эртагиё эртаги, эчкнларнинг бўртаги, қирғовул қизил экан, қуйруғи узун экан, кўк музга минган экан, мурути синган экан, ғоз карнайчи экан, ўрдак сурнайчи экан, ола қарға азончи, қора қарға қозончи, чумчуқ чақимчи экан, тўрғай тўқимчи экан, бўри баков...
Ҳандалак полвон
Бир подшонинг хушрўй қизи бор экан. Бир куни бу қизга айиқполвон хуштор бўлиб қолибди. Қизни қўлга туширишга анча ҳаракат қилибди-ю, тушира олмабди. Кунлардан бир кун айиқполвон тулки билан жўра бўлиб қолибди. Тулкига ўз сирини айтибди:— Э жўра, мен ...
Бўри билан мерган
Бор экан, йўқ экан, оч экан, тўқ экан, бўри баковул экан, тулки ясовул экан, қарға қақимчи экан, чумчуқ чақимчи экан, ғоз карнайчи экан, ўрдак сурнайчи экан, товуқ тоқ этди, билмадим қаққа кетди.Бир мерган бор экан. У мерган овга чиқибди. Бўри учраб ...
Жовур чол
Бор экан-да, йўқ экан, оч экан-да, тўқ экан, бурунги замонда чол-кампир бор экан. Дунёда фарзанд юзини кўрмай, жуда ҳам камбағал яшаган эканлар. Чол ўтин сотиб, пулига чорак ғалла олиб кун ўтказар экан. Даладан ўтин таший-таший орқаси жовур бўлиб ке...
Навоий билан ямоқчининг ўғли
Ўтган замонда бир ямоқчи бўлган экан. Унинг ёлғиз ўғли бўлиб мактабга қатнар экан.Бир кун мактабга кетаётиб, йигит катта бир болохонада ўтирган чиройли қизни кўрибди-да, унга ошиқи беқарор бўлиб қолибди. Орадан бир неча кун ўтгач, қиз кўринмай қолибд...
Шоир севгиси
Навоий йигитлик чоғларида бир қизни яхши кўрар экан. Қизга хат ва шеърлар ёзиб, у билан алоқа қилиб юрар экан. Бир куни Ҳусайн Бойқаро бу сирдан хабардор бўлибди.У «Навоий ўзининг бу сиридан мени ҳам огоҳлантирар, шу тўғрида мен билан маслаҳатлашар»,...
Навоий кимни ёмон кўрган
Кунлардан бир кун, Султон Ҳусайн, вазирларининг ёлғон сўзларига ишониб, Навоийни зиндонга буюрибди. Кўп вақт ўтмай, Навоийнинг гуноҳсизлиги маълум бўлибди. Султон Ҳусайн Навоийни зиндондан чиқаришларини буюрибди. Навоий чиқишга унамабди. Подшонинг қа...
Дунёда нима лаззатли
Ҳусайн мирзонинг қирқ вазири бор экан. Қирқинчиси Алишер Навоий экан. Бир кам қирқ вазир Навоийни Ҳусайн мирзога ёмонлай берибди. Ҳусайн мирзо Алишерни вазирликдан бўшатибди.Бир куни Ҳусайн мирзо бир кам қирқ вазирдан:— Дунёда нима лаззатли? — деб сў...
Навоий билан мардикор
Бир ўспирин йигит мардикорчилик қилиб кун кечирар экан. У, юрган йўлида одамлар ўртасида бўлган жанжалларни бостириб, бировнинг араваси лойга тиқилиб қолса, биргалашиб чиқаришиб, халққа ёрдами тегиб юрар экан. Бу йигитдаги хислатни кўрган Алишер, уни...
Навоий ва Ҳусайн
Алишер Навоий Ҳусайн Бойқаро саройида бош мунший экан. Подшо ҳамма вақт Навоийнинг деганларига қулоқ солар экан. Кунлардан бир куни Ҳусайн Бойқаро эрталаб саройга кириб кетаётиб, Навоийга қарабди-да, кўрсатгич бармоғи билан бошини кўрсатибди. Навоий ...
Навоий билан чўпон
Навоийнинг ёшлигида отаси ўлиб кетган экан. Отаси ўлгандан сўнг ўз шаҳрида туролмай, Самарқандга бориб, мадрасада ўқибди.Кўп қийинчиликлар билан ўқишни тамомлаб яна ўз шаҳрига қайтибди. От-уловсиз пиёда юриб, бир неча кун деганда бир тоққа келибди. Б...
Ибн Сино ва тарбия
Йигит билан қиз турмуш қуришибди. Орадан тўққиз ой, тўққиз кун, тўққиз соату тўққиз дақиқа ўтгач, фарзанд кўришибди.— Боламизни қандай тарбия, қиламиз? — дебди она.— Уни шундай тарбия қилайликки, катта бўлганда эл-юртга фойдаси тегадиган бўлсин, — д...
Яхшиси ҳам, ёмони ҳам тил
Кунлардан бир куни подшо вазирга:— Менга дунёда энг яхши гўштдан кабоб қилиб келтиринг, — дебди.Вазир боши қотиб уйига келибди, «энг яхши гўшт қайси молнинг гўшти экан?»—деб роса ўйлабди. У хуноб бўлиб ўтирган экан, қизи:— Отажон, нимадан хафасиз, ёк...
Тил тиғдан ўткир
Ўтмиш замонда бир мамлакатнинг подшоси қаттиқ касал бўлиб қолибди. Машҳур табиблар ҳам кўриб уни тузата олмабдилар. Ниғоят, бир донишманд чол подшо қошига келиб:— Шер сутини ичсангиз тузаласиз, — дебди.Подшо жар чақиртирибди. Ҳеч бир жойдан бирор ким...
Ҳозиржавоб вазир
Бир подшо бор экан. Унинг вазирини ҳамма доно вазир деб ҳурмат қилар экан.Бир куни подшо вазирининг донолигини синамоқчи бўлиб:— Бир емакка нима яхши? — деб савол берибди.Вазир ҳам оғзидан чиқиши билан ёқасига ёпиштиргандек:— Тухум! — деб жавоб бериб...
Отангга қилсанг, болангдан қайтади
Бир бор экан, бир йўқ экан, бир чол билан кампир бор экан. Уларнинг ёлғизгина ўғли бор экан. Улар ўғлини орзу-ҳавас билан уйлантиришибди. Ўғил ҳам фарзанд кўрибди. Улар иноқ яшай бошлабдилар. Набира олти ёшга кирибди. Чол билан кампир эса, жуда қариб...
Ота васияти
Бор экан-да, йўқ экан, қадим замонда бир камбағал деҳқон ўтган экан. Унинг ҳовлисида бир туп токи бор экан, шу токдан олган ҳосилни сотиб қишин-ёзин тирикчилик қилар экан. Бир кун деҳқон бетоб бўлиб ётиб қолибди. Шунда у ёлғиз ўғлини ёнига чақириб бу...
Тан-сиҳатлик — туман бойлик
Ўтган замонда бир қашшоқ донишманд чолнинг олдига келиб:— Ота, ейишга ноним, кийишга кийимим йўқ, жуда қийналдим, нима қилишимни билмай қолдим. Энди қаерга бориб дод десам экан? — дебди. Чол:— Сен камбағалмисан? — деса, у:— Ҳа, бола-чақаларим ва ўзим...
Эр-хотин ва ўғрилар
Бир куни кечаси эр-хотин чой ичиб ўтиришган экан, ўғрилар томда дупурлаб юриб қолишибди. Буни сезган уй эгаси, хотинига:— Чойни шопир, Шомуродга бер, тўрдаги тўрттовига бер, адандаги олтисига бер, ўзинг ичиб менга бер, ухлаб ётганлар балони ичсин! —д...
Лопчи
Тошкентда бир лопчи бор экан. У ўзини бирдан-бир лопчи деб билар экан. У бир куни Қўқонда ҳам бир катта лопчи борлигини эшитибди. Уни мот қилиб келиш учун Қўқонга жўнабди. Қўқонга боргач, лопчининг уйини қидириб топибди. Эшикни тақиллатибди. Лопчи уй...
Етти аҳмоқ
Бир куни етти аҳмоқ бозорга ўйнагани чиқишибди. Юриб-юриб қорнилари очибди. Улар пул йиғишиб еттита хурмача қатиқ ва еттита нон олишибди. Энди олган нарсаларини ейиш учун жой излашиб, бир чеккага ўтишибди. Улар атрофга қарасалар, қўлларини ювиш учун ...
Соқи мумсик билан Боқи мумсик
Бир замонда Соқи мумсик билан Боқи мумсик деган икки киши яшаган экан. Улар ўтакетган мумсик эканлар. Бир-бирларига сувни ҳам раво кўрмас эканлар.Бир куни Соқи мумсик Боқи мумсикникига меҳмон бўлиб борибди. Борса, Боқи мумсикнинг хотини нон ёпаётган ...
Икки аҳмоқ
Бир отлиқ киши мачитнинг олдидан ўтиб кетаётиб, ўтирган икки кишига салом берибди. Иккаласи бирдан алик олибди. Отлиқ кетгандан кейин иккала ўтирган талашибди.Бири: «Нега сен алик олдинг? У саломни менга берди-ку», деганда иккинчиси туриб: «йўқ, у са...
Араб лаққи
Қадим замонларда Бухоронинг бир подшоҳи бўлиб, унинг молу дунёси кўп экан. Фарзандлари ҳам анча экан. Подшо кайфу сафони, ўйин-кулгини яхши кўрар, унинг саройида сонсиз ҳофизлар, чолғувчилар, қизиқчилар ҳам бор экан. У, бирор жойга боргудай бўлиб қол...
Ношуд бола
Сағир бўлиб момомнинг қўлида қолдим. Момомнинг учта бузоғини боқиб юрдим. Унинг биттасини бўрига олдириб юбордим. Момом урди, қочиб бориб Боймоқли деган қишлоқда бир кампирнинг эчкисини боқдим. Бир кун кампир:— Эчкилар сут бермай қолди, мен боқайин, ...
Хафа бўлиш йўқ-а
Болтабой акаси Тешабойни очликдан ўлдирган золим бойдан ўч олиш учун бойнинг ҳовлисига қараб йўл олибди. Бой бир неча кундан бери хизматкор қидириб, тополмай хафа бўлиб ўтирган экан. Болтабойни кўриши билан севиниб кетибди. У Болтабой хизмат сўраб ке...
Домла билан хизматкор
Бир домланинг хизматкори бор экан. Домла хизматкорига:— Шу ҳўкиз қўшга ярамай қолди, бозорга олиб бориб сотиб кел, — дебди.Хизматкор ҳўкизни етаклаб бозорга бораётганда бир дарахтдаги сассиқпопушак «поп-поп» дебди.— Ҳа, ука, ҳўкиз оласанми? — дебди х...
Уч кўкнори
I Бир кўкнорихонага доим учта кўкнори қелиб, кўкнори ичиб турар экан. Бирининг оти Ўсар кўкнори, иккинчисининг оти Мадамин кўкнори, учинчисининг оти Қўчқор кўкнори экан. Учаласи жуда камбағал, тирикчилигини зўрға ўтказар экан. Кунлардан бир кун Ўсар...
Савдогарнинг тахмини
Бир бор экан, бир йўқ экан, бир мамлакатда бир савдогар бўлган экан. Унинг жуда чиройли бир хотини бўлиб, ҳамма вақт савдогарга шундай дер экан:— Мен, одам боласи у ёқда турсин, осмондаги қуёшга ҳам кўринмайман.Савдогар хотинининг гапига ҳамма вақт и...
Хўжамурод
Бор экан, йўқ экан, оч экан, тўқ экан, бўри бакавул экан, тулки ясовул экан, қарға қақимчи экан, чумчуқ чақимчи экан, ғоз карнайчи экан, ўрдак сурнайчи экан, товуқ қақ этди, билмадим қаққа кетди.Ўтган замонда бир чолу бир кампир бўлган экан. Чолу кам...
Осма сават
Қадим замонда бир савдогарнинг эрка ўғли бор экан. Бола отаси ҳаёт вақтида уйдаги яхши-яхши нарсаларни кўчага чиқариб, ўзининг дўстларига берар, уларни кунда зиёфат қилиб юрар экан. Қазо ажал ўқини отиб, савдогарни олиб кетибди. Ҳовлида савдогарнинг ...
Кенжа ўғил
Бир чол бор экан. Унинг учта ўғли бор экан. Бир кун чол ўлибди. Чолдан болаларига учта нарса: кели, келисоп, нарвонча қолибди. Катта ўғли, келини, ўртанчаси келисопни, кичиги нарвончани олибди. Кичик ўғил нарвончани кўтариб етти кунлик йўлга тушибди....
Камбағал қурандоз
Бир подшо бор экан, унинг биттаю битта ўғли бор экан. У ёшлигидаи бировга қўшилмас, ҳеч ким билан гаплашмас экан. Катта бўлиб, балоғатга етгач, ёш йигитлар билан далаю даштга чиқиб, ов қилиб юрадиган бўлибди. Кунлардан бир кун подшо тўрт юз қурандозн...
Мулла Таппак
Бир бор экан, бир йўқ экан, бир чол билан кампир бор экан. Уларнинг турмуши жуда ҳам хароб экан. Бир вақтга келиб чол билан кампир уч кун оч қолибди. Кампир очлигига чидолмай, қўшнисиникига чиқиб, қорнини тўйғазиб эри эсига тушиб, бир бурда нон олиб ...
Аҳмоқ подшо
Бир бор экан, бир йўқ экан, қадим замонда бир камбағал одам бор экан. Пешонасида биттагина уйи бўлиб, у ҳам қулаб тушган экан. Камбағал кўп машаққатлар билан қайтадан уй солибди. Томига бордон ёпиб, ярмини тупроқ билан бостиргандан кейин қолган ярмин...
Андижонликнинг ҳикояси
Мен ўзим андижонликман. Ёшим ўн еттига етганда отам: «Ёшинг етиб, белинг қотди, ўғлим, овқатингни ўзинг ўтказишга қодирсан», деб мени шу шаҳардаги бир бойга хизматга берди. Тақдирга тан бериб бойнинг эшигида эртадан-кечгача тинмай хизмат қила бошлади...
Наврўз қароқчи
Бир бор экан, бир йўқ экан. Наврўз қароқчи деган бир ўғри бор экан. Наврўз қароқчи ўғриликка шундай берилиб кетган эканки, агар бирор кеча, бирон бир нарсани ўғирлай олмай қолса қўшнисининг косовини уғирлаб чиқар экан. Қанчалик ўғрилик қилмасин, бари...
Ҳунарли йигит
Бир бор экан, бир йўқ экан, қадим замонда бир шаҳарда бир чол билан кампир бор экан. Уларнинг Маматбой деган битта-ю битта ўғли бор экан.Кампирнинг ота мерос бир ҳовлиси бор экан. Чол-кампир бу ҳовлини уч юз тиллага сотишибди ва маслаҳатлашиб ўғлини ...
Туҳмат
Бор экан, йўқ экан, оч экан, тўқ экан, қадим замонда, Бухоро шаҳрида Хондархон деган подшо ўтган экан. Подшонинг вазирлари ичида Қосим жаллод деган бир вазир бор экан. Подшо унинг сўзини эътиборга олар экан.Муҳаммаджон деган бир йигит орзу-ҳавас била...
Доно хотин
Бир бор экан, бир йўқ экан, қадим замонда бир подшо бўлган экан. Унинг ёмон бир хотини бор экан. Ўзи туғмас экан, подшо бошқа хотин олай деса қўймас экан. Қитмир, бадкирдор экан. Юзи оқ бўлса ҳам ичи қора экан, ундан кўпларнинг кўнгли яра экан. Подшо...
Ойжамол билан кал
Бир бор экан, бир йўқ экан, қадим замонда бир подшо бўлган экан. Подшонинг жуда ҳам чиройли, дунёда тенги йўқ Ойжамол деган қизи бор экан. Кундан кун, ойдан ой ўтиб, Ойжамол вояга етибди, кўп ерлардан совчилар кела бошлабди.Ойжамол келган совчининг ҳ...
Савдогар билан подачи
Бор экан-да, йўқ экан. оч экан-да, тўқ экан, бир савдогар бор экан. У ҳар йили икки марта қалъага бориб келар экан. Ўзи кўп катта савдогар экан, қирқ савдогарга бош экан. Кунлардан бир кун савдогар: «Бу кун қалъага жўнаймиз», деб бошқа савдогарларга ...
Туҳматга учраган келин
Ўтган замонда Тутжар қишлоғида бир хасис бой яшаган экан. Унинг давлати, моли мулки кўкка сиғмас экан, бироқ қўли қаттиқликда тенги йўқ экан. Бойнинг камбағал, ўз меҳнати билан кун кўрувчи бир ғариб укаси бор экан. Бой укасига ҳеч қандай ёрдам бермаг...
Донишманд чўпон
Ўтган замонда бир подшо бўлган экан. У ҳамма нарсадан ҳам отни яхши кўрар экан. Кунлардан бир кун, подшо отхонага кириб қараса, отлари анча ориқлаб қолган эмиш. Подшо отбоқарини чақириб:— Отлар нима учун ориқлаб қолди? — деб сўрабди. Отбоқар подшонин...
Алдаркўса ва бой
Бир куни Алдаркўса йўлда кетаётса, унинг олдидан бой чиқиб қолибди. У Алдаркўсага:— Ҳой Алдаркўса, қани мени бир алдаб кўр-чи, қўлингдан келармикан? — дебди. Алдаркўса қараса бой жуда такаббур кўринади. Алдаркўса «буни қандай қилиб алдасам экан, қуру...
Ахмоқ подшонинг доно хотини
Бир хотинини Подшо қўйиб юборган экан. Кунлардан бир куни подшо ўзини танитмай шу хотинининг уйига кириб борибди.— Тангри меҳмон олинг, — дебди. Хотин эшикни очиб:— Тангри меҳмонга эшигимиз очиқ, — деб подшони кутиб олибди. Подшо хотиндан:— Бу уйда ё...
Канизак билан подшо
Подшонинг қирқта хотини бор экан. Уларнинг ичида Сарвигул дегани жуда чиройли экан. Уни подшо ҳамма хотинларидан кўпроқ севар экан. Кунларнинг бирида малика ўзининг исми гўзаллигига мос эмаслиги тўғрисида подшога шикоят қилибди. Шунда подшо: «Агар бу...
Деҳқон
Бир деҳқон қўш ҳайдаб турган экан, подшонинг қушбегиси от миниб катта йўлдан ўтиб қолибди. Деҳқонга кўзи тушиб:— Ҳорманг! — дебди.Деҳқон эшитса ҳам ўзини эшитмаганга солиб, «хўш, жонивор!» деб ҳўкизларини қайтариб, ерни ҳайдай берибди. Бек: «Қулоғи к...
Энг катта зулм
Бор экан, йўқ экан, бир подшо бор эқан. Унинг битта-ю битта қизи бор экан. Кунларнинг бирида подшонинг хотини вафот этибди. Ундан битта тилла ковуш қолибди. Подшо мамлакатга жар солдирибди: «Ушбу тилла ковуш кимга тўғри келса, подшо ўшани хотинликка ...
Бўз бола
Бор экану йўқ экан,Оч экану тўқ экан.Бўри баковул экан,Тулки ясовул экан,Қарға қақимчи экан,Чумчуқ чақимчи экан.Кўчманчилик замондаАтоқли бой бор экан.Севиб олган ёриданСевинчоғи йўқ экан.Давлат десанг ҳисобсиз,Йилқи, қўйи саноқсиз.Шунча давлатда, эс...
Тўлғоной
Ўратепа беги халқдан оқ уйликка қорачерик — одам сўрабди. «Қўқон бизнинг устимизга ҳужум қилиб келмоқчи эмиш. Биз ўз ғамимизни ейлик», деб халққа хабар қилибди. Ўратепа беги қорачерик сўраганда қирқ уруғдан сўрабди, бўлаги унга тобе эмас экан, бермаб...
Ямоқчининг қизи ва подшовачча
Бор экан-да йўқ экан, оч экан-да тўқ экан. Қадим замонда, Миср деган томонда бир подшо бўлгап экан. У подшонинг битта-ю битта ўғли бор экан. У ўн етти ёшга кирганида отаси ўлиб, ўрнига подшо бўлибди. Вазир-вузаролар ҳаммаси йиғилиб, подшоваччага:— Эй...
Подшонинг мот бўлиши
Бир бор экан, бир йўқ экан, қадим замонда бир подшо бўлган экан. Подшонинг ўнг қўл вазирининг оти Ҳасанумайманоз, чап қўл вазирининг оти Пахтак экан. Икковининг бир-бирини кўргани кўзи, отгани ўқи йўқ экан. Доим Пахтак вазир Ҳасанумайманоз вазирни йў...
Уч авлиё
Бор экан-да, йўқ экан, оч экан-да, тўқ, экан, жуда қадим замонларда Давлатшоҳ деган бир подшо бор экан. Бу подшонинг эси пастроқ бир ўғли бор экан. Кундан-кун, ойдан-ой ўтиб, бола йигирма беш ёшга кирибди. Лекин ақлда ёшига етмабди. Подшо анча қариб,...
Доно қиз
Қадим замонда бир подшо ўтган экан. Кунлардан бир кун подшо ўз элига иккита савол берибди.— Шириндан ширин нима? Аччиқдан аччиқ нима?Подшо бу саволни ечиш учун одамларга қирқ кун муҳлат берибди: «Агар ҳеч ким саволни еча олмаса, юртга қирғин соламан»...
Доно йигит ва унинг қайлиғи
Бу эртакни мен бир беданабоздан эшитганман. Беданабоз ҳам бир беданабоздан эшитган экан.Бир доно, ўқиган, оқу қорани таниган, лекин уйланмаган бир одам бор экан. Дўстлари унга:— Биродар, нега уйланмайсан, ёшинг анчага бориб қолди-ку? — дебдилар. Улар...
Яхши ният — ярим давлат
Бир бор экан, бир йўқ экан, нияти бузуқ, ҳаммани ўзидан безор қилган бир ўғри бор экан. У ўғирликдан топган пулини карта ўйнаб ютқазар, ҳамма вақт ёлғонни дўндириб, кишиларни алдаб кетар экан. Бир вақт унинг иши юришмай қолибди. Қараса, ҳамма ўзини у...